ทำไม James Bond จะกลายเป็นเครื่องจักรทำเงินให้ Amazon

การประกาศเปิดตัว Robert Pattinson ผู้รับบท James Bond คนใหม่ น่าจะเป็นข่าวใหญ่สำหรับวงการภาพยนตร์แฟรนไชส์อย่างสายลับ 007 ซึ่งเว้นว่างตำแหน่งมานานเพื่อตามหาผู้เล่นคนใหม่กว่า 5 ปี หลังจาก Daniel Craig ได้อำลาบทนี้ไปจากภาคสุดท้าย No Time To Die (2021) 

แฟนหนังต่างจับตา (และบ้างก็ร่วมเสนอชื่อ) ว่าใครควรจะเป็นเจมส์ บอนด์ คนต่อไป มีข่าวลือมากมายว่านักแสดงอังกฤษทยอยเข้าไปแคสต์บทนี้กัน ไม่ว่าจะเป็น Josh O’Connor (หลายคนอาจจะจำเขาได้จากบทเจ้าฟ้าชายชาร์ลส์วัยหนุ่มในซีรีส์ The Crown แล้วนี่เขายังเคยรับบทเป็นบาทหลวงหน้าซื่อในหนังสายสืบคดีลึกลับกับแดเนียล เคร็ก อย่าง Knives Out ด้วยนะ แฟนๆ เลยแซวติดตลกว่า ถ้าเขามาเป็นเจมส์ บอนด์ เขาต้องไหว้ตัวร้ายก่อนยิงหรือเปล่า), Callum Turner (จากบทพี่ชายของ Newt Scamander ใน Fantastic Beasts จนมาถึงบทพันตรีจอห์นใน Masters of the Air ก็ทำให้คนมองว่าเขานี่แหละตัวแทนชายเจ้าเสน่ห์แห่งอังกฤษ แต่บางคนก็วิจารณ์ว่าเขาเหมือนหนุ่มข้างบ้านมากกว่าสายลับ 007), Jack Lowden (อาจเพราะบท River Cartwright ในซีรีส์ Slow Horses คนเลยไปติดภาพเขาในบทสายลับ MI5 ผู้ซุ่มซ่าม ใจร้อน และมักทำภารกิจพังอยู่บ่อยๆ) และ Nicholas Hoult (ตั้งแต่บทพระเอกหนุ่ม ตัวประหลาด ตัวร้ายเจ้าเล่ห์ เขาก็ทำมาหมดแล้ว แต่เรื่องตลกร้ายกว่าก็คือ นิโคลัสเคยออดิชั่นบทแบทแมนมารอบหนึ่ง แล้วก็พ่ายแพ้ให้แพตทินสันเช่นกัน)

ระหว่างที่ทีมงานกำลังตามหาทายาท 007 นี่เอง ประมาณปี 2022 Amazon แพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซที่ก้าวมาสู่การเป็นเจ้าของสตรีมมิงอย่าง Amazon Prime ก็ได้ประกาศซื้อกิจการสตูดิโอฮอลลีวูดชื่อดังอย่าง MGM ซึ่งเป็นเจ้าของแฟรนไชส์เจมส์ บอนด์ ด้วยมูลค่า 8 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ และยังได้รับสิทธิ์ในภาพยนตร์อื่นๆ กว่า 4,000 เรื่อง และรายการโทรทัศน์ราว 17,000 ชั่วโมง / ตอนด้วย 

Amazon ยังทุ่มจ่ายเงินมากกว่า 1 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ เพื่อเข้าควบคุมความคิดสร้างสรรค์ของแฟรนไชส์เจมส์ บอนด์ ทั้งหมดจาก Barbara Broccoli และ Michael G. Wilson ซึ่งเป็นทายาทผู้ดูแลภาพยนตร์มายาวนาน สร้างเสียงวิจารณ์จากแฟนหนังว่า อีกไม่นานจะถึงจุดจบของเจมส์ บอนด์ เพราะ Amazon จะเอาหนังมาสร้างภาคแยกยังไงก็ได้ จะทำรายการโชว์ลง Prime Video หรือซีรีส์แยกออกมากี่ตอนก็ได้ ซึ่งนั่นอาจทำให้คอนเทนต์เจมส์ บอนด์ ‘ล้นเกิน’ หมดเสน่ห์หนังบล็อกบัสเตอร์ที่วนมาทุกๆ 3-4 ปี ซึ่งมีให้เห็นตัวอย่างจากแฟรนไชส์อย่าง Marvel ทุกวันนี้แฟนหนังซูเปอร์ฮีโร่ต่างบ่นกันอุบว่างงกับจักรวาลมาร์เวลเหลือเกิน ไหนจะต้องไล่ดูซีรีส์ภาคแยก พอหนังภาคใหญ่จะมาแต่ละทีก็เหมือนวนๆ ตัวละคร หากินบุญเก่า ทำให้เนื้อเรื่องไม่เมคเซนส์เท่าไหร่

ยังไม่นับรวมประเด็นที่ว่าเจมส์ บอนด์ เป็นแบรนดิ้งที่ทำให้แบรนด์ต่างๆ อยากมาสร้างความร่วมมือในภาพยนตร์ด้วย เพราะช่วยเสริมภาพลักษณ์ให้แบรนด์เต็มๆ แน่นอนว่า ภายใต้การดูแลของ Amazon ซึ่งเป็นเจ้าของแพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซขนาดใหญ่ นี่เป็นกลยุทธ์ทางธุรกิจที่อาจมีชัยเหนือการแข่งขันกับเจ้าตลาดสตรีมมิงอย่าง Netflix และ Disney ก็เป็นได้ 

Entretainment ตอนนี้จึงชวนสำรวจภาพยนตร์แฟรนไชส์ที่เป็นมากกว่าหนังระดับตำนาน แต่ยังเป็นดั่งความสำเร็จทางการตลาดที่สร้างมูลค่ากว่าหมื่นล้านบาท และความท้าทายในอนาคตที่ Amazon ต้องเผชิญเพื่อรักษาแบรนดิ้งเจมส์ บอนด์ เอาไว้

เจมส์ บอนด์ มหาเศรษฐีแห่งวงการหนังแฟรนไชส์ที่มีอายุมากอันดับ 2 ของโลก

ถ้าไม่นับว่าเจมส์ บอนด์ เปลี่ยนหน้าค่าตานักแสดงหนุ่มใหญ่ผู้มารับบทไปเรื่อยๆ ก็คงต้องบอกว่า คาแร็กเตอร์สายลับเก่งฉกาจและเจ้าเสน่ห์นี้มีอายุกว่า 73 ปีแล้ว 

นับเป็นแฟรนไชส์ที่มีอายุมากอันดับ 2 ของโลก รองจาก Godzilla โดยถือกำเนิดขึ้นในปี 1953 ผลงานนักเขียนชาวอังกฤษอย่าง Ian Fleming อดีตหน่วยข่าวกรองแห่งราชนาวีอังกฤษในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 เขาเคยเขียนพิมพ์เขียวให้กับสำนักงานผู้ประสานงานด้านข้อมูลของสหรัฐฯ (ซึ่งต่อมาพัฒนากลายเป็น CIA) และนี่คือรากฐานสำคัญที่ทำให้เขาเขียนนิยายเจมส์ บอนด์ ภาคแรกอย่าง Casino Royale 

แม้ประสบการณ์ของเฟลมมิงจะสืบราชการลับบนโต๊ะในสำนักงานเป็นหลัก แต่เขาก็เคยได้ยินข่าวคราวกลุ่มทหารที่ได้รับการฝึกในฝรั่งเศส เยอรมนี แอฟริกาเหนือ และซิซิลี จึงเป็นที่มาของการปั้นคาแร็กเตอร์เจมส์ บอนด์ สายลับ 007 ที่มีความเป็นชาย แข็งแกร่ง มีไหวพริบ พร้อมออกปฏิบัติการไม่ว่าภารกิจนั้นจะเสี่ยงมากแค่ไหนก็ตาม

เครดิตภาพ: Ian Flamming 

เดิมที Casino Royale ก็ยังไม่ประสบความสำเร็จตั้งแต่ครั้งแรกที่วางขาย แต่เป็นเพราะประธานาธิบดีสหรัฐฯ John F. Kennedy ชื่นชอบหนังสือเล่มนี้มากจนเอามาเผยแพร่ให้ทุกคนได้รู้จัก หลังจากนั้นเฟลมมิงก็ได้คำชื่นชมว่ามีทักษะการเขียนที่มีเอกลักษณ์ ทั้งการดำเนินเรื่องรวดเร็ว ทิ้งปมชวนติดตามในตอนท้าย และยังสอดแทรกรายละเอียดรสนิยมของบอนด์ ไม่ว่าจะเป็นความหรูหรา อาหาร เครื่องดื่ม และอุปกรณ์ไฮเทคต่างๆ ซึ่งรวมถึงการสร้างตัวละครอื่นๆ ในเรื่อง เช่น สาวเจ้าเสน่ห์ที่บอนด์เข้าไปมีความสัมพันธ์ หรืออาจเป็นสายลับสาวตัวร้ายที่ท้าทายภารกิจของบอนด์ (จึงเป็นที่มาให้เกิดกระแสวิจารณ์ว่าหนังเรื่องนี้วาดภาพด้วยแนวคิดเหยียดเพศและเกลียดชังผู้หญิงเกินไป) สิ่งเหล่านี้ถูกสร้างขึ้นมาเสริมคาแร็กเตอร์ให้สายลับ 007 ทรงเสน่ห์และเพียบพร้อมทุกมิติ ซึ่งต่อมาก็ทำให้เฟลมมิงเขียนภาคต่อออกมาอีก 11 เล่ม และรวมเรื่องสั้นอีก 2 เล่ม

“เจมส์ บอนด์ เป็นแบรนด์ที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว เชื่อมโยงเข้ากับภาพลักษณ์ของความซับซ้อน มีระดับ การผจญภัย ความหรูหรา งานฝีมือชั้นเลิศ ความเหนือกาลเวลา และแน่นอนที่สุดคือความเป็นอังกฤษ” Charlotte Mair ผู้ก่อตั้ง The Fitting Room เอเจนซีด้านการสื่อสารและวัฒนธรรมกล่าว

เครดิตภาพ: Ian Flemming

ปี 1961 Albert Broccoli และ Harry Saltzman ได้ซื้อลิขสิทธิ์เรื่องราวเกี่ยวกับเจมส์ บอนด์ มาทำภาพยนตร์ (ยกเว้นภาค Casino Royale) ภายใต้การดำเนินงานของบริษัท EON Productions จนถึงปี 1975 หลังจากนั้นบร็อกโคลีและครอบครัวก็เข้ามาสานต่อการดูแลภาพยนตร์ โดยมีบริษัท United Artists ร่วมมือกับ EON Productions ในการจัดจำหน่ายภาพยนตร์ไปทั่วโลกเป็นเวลาหลายทศวรรษ 

คนแรกที่รับบทเจมส์ บอนด์ ในภาพยนตร์คือ Sean Connery (รับบทในปี 1962-1967 และ 1971) ด้วยรูปลักษณ์อันโดดเด่น ความเป็นชายชาตรี และไหวพริบอันเฉียบคมปนการประชดประชัน การสอดแทรกความเย่อหยิ่งถือตัวในแบบฉบับอังกฤษได้กลายเป็นอัตลักษณ์ต้นแบบของตัวละครนี้

แต่เมื่อเปลี่ยนผู้รับบทบอนด์ไปเรื่อยๆ ก็ทำให้คาแร็กเตอร์นี้ได้รับการเสริมเติมแต่งบุคลิกที่หลากหลายมากขึ้น เช่น ในภาค On Her Majesty’s Secret Service ปี 1969 George Lazenby ได้ทำให้เจมส์ บอนด์ มีมุมที่เปราะบางกว่าเดิม และต้องเผชิญกับความยากลำบากในการรักษาสมดุลระหว่างความรักที่มีต่อ Tracy หญิงสาวคนหนึ่งกับหน้าที่สายลับมืออาชีพ

เครดิตภาพ: georgelazenbyofficial 

ช่วงปี 1973-1985 แฟรนไชส์เจมส์ บอนด์ ก็ได้ Roger Moore มารับบทสายลับ 007 ยาวนานที่สุดถึง 7 ภาค โดยเขาตั้งใจตีความและปรับภาพลักษณ์ของบอนด์ให้กลายเป็นสายลับเพลย์บอยสุดหรูที่เน้นอารมณ์ขัน ความขี้เล่น และความสง่างามแบบสุภาพบุรุษอังกฤษ แทนที่ความดุดันและดิบเถื่อนในยุคแรก พร้อมทั้งยังแสดงให้เห็นถึงความจงรักภักดีอย่างแน่วแน่ที่มีต่อสมเด็จพระราชินีและประเทศชาติ “ฌอนเล่นบอนด์ในฐานะนักฆ่า และผมเล่นบอนด์ในฐานะคนรัก” มัวร์เคยกล่าวไว้เมื่อเขาเปรียบเทียบบทบาทของตัวเองกับเจมส์ บอนด์ ยุคแรก

เครดิตภาพ: James Bond Wiki Fandom

ในขณะที่เจมส์ บอนด์ ในฉบับของ Timothy Dalton (ปี 1987 และ 1989) มีบุคลิกที่ดูเคร่งขรึมและเต็มไปด้วยความขมขื่น แถมยังขัดคำสั่งของ M ผู้บัญชาการ เขายื่นใบลาออกเพื่อปฏิบัติภารกิจแก้แค้นให้กับ Felix Leiter เพื่อนของเขาที่ต้องสูญเสียไปด้วยน้ำมือของพ่อค้ายาเสพติด ส่วนเจมส์ บอนด์ ในฉบับของ Pierce Brosnan นำเสนอภาพลักษณ์ความเป็นอังกฤษที่มีชีวิตชีวาและสนุกสนานมากขึ้น เสริมความหวือหวาและเต็มไปด้วยฉากดราม่าตื่นตาตื่นใจมากขึ้น อย่างฉากการเอาตัวรอดจากเครื่องบินที่กำลังพัง

และบทเจมส์ บอนด์ในฉบับแดเนียล เคร็ก ก็ทำให้สายลับ 007 ดูดิบ สมจริง มีมิติความเป็นมนุษย์เพิ่มขึ้น แม้ช่วงแรกเขาจะถูกวิจารณ์ว่าภาพไม่ตรงปกกับต้นฉบับเท่าไหร่นัก โดยเฉพาะรูปลักษณ์ร่างกายกำยำเกินไป ขาดเสน่ห์ดึงดูดแบบผู้ดีอังกฤษ ชาวเน็ตบอกว่าดูเหมือนบอดี้การ์ดมากกว่าสายลับใส่ทักซิโด้สุดหล่อ แต่สุดท้ายเคร็กก็พิสูจน์ตัวเองตลอด 4 ภาคที่ผ่านมา จนทำให้เขาเป็นอีกหนึ่งนักแสดงที่ทำให้บทเจมส์ บอนด์ น่าจดจำ 

แต่ไม่ว่าจะเปลี่ยนนักแสดงไปกี่คน มีเนื้อเรื่องท้าทายและสะท้อนมิติสายลับไปหลากหลายแค่ไหน แต่สิ่งที่ไม่เคยเปลี่ยนในภาพยนตร์เจมส์ บอนด์ ทั้ง 25 ภาค คือการทำให้บอนด์มีรสนิยมทรงเสน่ห์ หรูหรา และมีระดับ ด้วยการเพิ่ม ‘สินค้าลักชัวรี’ ในภาพยนตร์ ซึ่งทำให้แบรนดิ้งของเจมส์ บอนด์ เป็นดั่งการตลาดในฝันของวงการภาพยนตร์ และเป็นโมเดลธุรกิจที่ทำให้หนังแฟรนไชส์นี้ไม่เพียงแค่สร้างรายได้จากการขายตั๋วหนัง แต่ยังมีมูลค่าการสนับสนุนจากแบรนด์สินค้าต่างๆ มาตั้งแต่ภาคแรก ซึ่งไม่ได้หมายความว่าทุกแบรนด์ต้องให้เงินทุนสำหรับทำหนังโดยตรง แต่อาจจะเป็นการสนับสนุนเสื้อผ้า เครื่องแต่งกาย หรือรถยนต์สักคัน ในขณะเดียวกันผลิตภัณฑ์ต่างๆ ที่ปรากฏในเจมส์ บอนด์ มักจะมียอดขายพุ่งสูงขึ้นอย่างเห็นได้ชัด ทำให้แบรนด์ชั้นนำระดับโลกต่างพร้อมที่จะสนับสนุนหนังเรื่องนี้

“บอนด์เป็นทรัพย์สินเพื่อความบันเทิงแบบที่อยู่ได้ด้วยตัวเอง โดยไม่ต้องพึ่งพาสิ่งอื่น ด้วยเอกลักษณ์ มรดก ตำนาน และคุณค่าของแบรนด์ที่ไม่ธรรมดา พันธมิตรที่เข้ามาสนับสนุนไม่เพียงแค่ซื้อพื้นที่ตัวเองในภาพยนตร์เท่านั้น พวกเขากำลังปรับตัวให้เข้ากับแบรนด์บอนด์ ซึ่งสร้างมูลค่าทางวัฒนธรรมและอิทธิพลของตัวเองมานานกว่า 60 ปีด้วย” ชาร์ล็อตต์ แมร์ ผู้ก่อตั้ง The Fitting Room เอเจนซีด้านการสื่อสารและวัฒนธรรม กล่าวกับสำนักข่าว The Guardian

เครดิตภาพ: bondsuits.com

ตั้งแต่ภาพยนตร์ภาคแรก เจมส์ บอนด์ ก็ได้รับเสื้อเชิ้ตที่ตัดเย็บเป็นพิเศษจาก Turnbull & Asser แบรนด์เสื้อเชิ้ตเก่าแก่ที่มีอายุถึง 141 ปี และเป็นผู้ตัดเย็บเสื้อเชิ้ตส่วนพระองค์ให้กับกษัตริย์อังกฤษ ซึ่งพระองค์ได้พระราชทานตราตั้ง Royal Warrant ให้แก่บริษัทตั้งแต่ครั้งยังดำรงพระอิสริยยศเป็นเจ้าชายแห่งเวลส์ในปี 1980

Lock & Co. ร้านหมวกที่เก่าแก่ที่สุดในโลก ได้เข้ามามีส่วนร่วมกับภาพยนตร์ตั้งแต่ภาค Dr. No ด้วยการนำหมวกไปปรากฏในฉากเปิดเรื่อง 

เครดิตภาพ: jamesbondlifestyle

ที่ขาดไม่ได้คือ Aston Martin ซึ่งเป็นรถสปอร์ตคู่ใจของบอนด์มายาวนาน โดยปรากฏครั้งแรกในภาค Goldfinger ปี 1964 และสำหรับภาค Spectre ในปี 2015 ก็ได้มีการสร้างรถรุ่น DB10 ขึ้นมาเป็นพิเศษเพื่อเฉลิมฉลองความร่วมมือกว่า 50 ปี 

พูดถึงภาค Spectre แล้ว หลังจากภาพยนตร์ออกฉาย แบรนด์เสื้อคอเต่าผ้าแคชเมียร์ N.Peal ซึ่งแดเนียล เคร็ก ใส่ในโปสเตอร์ภาพยนตร์ก็ขายหมดเกลี้ยงในเวลาอันรวดเร็ว ส่วนชุดสูทสีเทาของ Tom Ford ที่เจมส์ บอนด์ใส่ในภาค Skyfall ก็ถูกนำออกไปประมูลและคาดว่าจะทำราคาได้สูงถึง 40,000 ปอนด์ (ประมาณ 1 ล้านบาท) 

ส่วนพาร์ตเครื่องประดับก็ยังมี Omega ที่เป็นผู้สนับสนุนอันยาวนานตั้งแต่ปี 1995 (และยังมาแทนที่ Rolex ซึ่งในภาค Casino Royale เจมส์ บอนด์ ได้เอ่ยชื่อแบรนด์ออกมาโดยตรงอีกด้วย)

นอกจากแบรนด์เครื่องแต่งกายแล้ว เครื่องดื่มก็เป็นพร็อพสำคัญที่ช่วยเพิ่มรสนิยมให้คาแร็กเตอร์ หนึ่งในแบรนด์ที่สนับสนุนเจมส์ บอนด์ มายาวนานตั้งแต่ปี 1997 คือ Heineken ทุ่มงบประมาณสูงถึง 100 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ทั้งการเป็นผู้สนับสนุนหนัง การเอาผลิตภัณฑ์ไปเป็นส่วนหนึ่งของภาพยนตร์ และยังทำการตลาดทั่วโลกเพื่อสนับสนุนภาพยนตร์ แต่จุดที่ทำให้ Heineken ยอมทุ่มเงิน 45 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (เอาเป็นว่าเงินก้อนนี้เอาไปเป็นค่าใช้จ่ายในการผลิตหนังไปได้ถึง 1 ใน 3 แล้ว) เฉพาะฉากสุดท้ายเพื่อให้เจมส์ บอนด์ หยิบเบียร์ขึ้นมาดื่มในภาค Skyfall แล้วก็ให้แดเนียล เคร็ก มาเล่นโฆษณาให้แบรนด์ด้วย 

แต่ปรากฏว่าแฟนหนังจำนวนมากไม่พอใจ เพราะเดิมทีสายลับ 007 จะต้องดื่ม ‘มาร์ตินี’ สูตรเขย่า ไม่ใช่คน (“Shaken, not stirred”) เพราะทำให้เครื่องดื่มเย็นเร็วและเปิดรสชาติของมาร์ตินี ทำให้ดื่มง่าย ช่วยให้ตื่นตัว แสดงให้เห็นถึงความพิถีพิถันในการเลือกเครื่องดื่มของเจมส์ บอนด์ (วลี “Shaken, not stirred” ปรากฏในนวนิยายของเฟลมมิงตั้งแต่เรื่อง Diamonds Are Forever (1956) และบอนด์พูดประโยคนี้ครั้งแรกในนิยายเรื่อง Dr. No (1958) ก่อนจะกลายเป็นประโยคติดหูในฉบับภาพยนตร์)

The Guardian เรียกปรากฏการณ์เหล่านี้ว่า ‘Bond effect’ สะท้อนว่าหนังแฟรนไชส์เจมส์ บอนด์ ดึงดูดให้แบรนด์ต่างๆ วิ่งเข้าหา โดยเฉพาะแบรนด์หรูที่อยากเป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมหนัง จุดเด่นที่ทำให้วิน-วินกันทั้งคู่ก็คือกลยุทธ์การตลาด product placement ที่เอาสินค้าไปเป็นส่วนหนึ่งในแบรนดิ้งของเจมส์ บอนด์ และกลับมาเพิ่มภาพลักษณ์ให้กับแบรนด์ด้วย ทำให้มูลค่าการสนับสนุนจากแบรนด์ดังเติบโตขึ้นอย่างก้าวกระโดด เช่น จากภาค Spectre (2015) มาจนถึง No Time to Die (2021) มูลค่าแบรนด์พันธมิตรเพิ่มขึ้นเกือบ 100 ล้านดอลลาร์สหรัฐ

“บางแบรนด์มีความผูกพันกับภาพยนตร์ชุดนี้จนกลายเป็นส่วนหนึ่งในดีเอ็นเอของเจมส์ บอนด์ ไปแล้ว ความสัมพันธ์เหล่านี้ก้าวข้ามขอบเขตของภาพยนตร์แต่ละภาค แคมเปญโฆษณาแต่ละชิ้น หรือแม้แต่ผู้ชมในแต่ละรุ่นไปอย่างสิ้นเชิง” ชาร์ล็อตต์ แมร์ กล่าว พร้อมเปรียบเทียบความสำเร็จของธุรกิจเจมส์ บอนด์ ให้เห็นภาพว่า “หากเปรียบ Super Bowl ว่าเป็นเวทีที่ยิ่งใหญ่ที่สุดที่แบรนด์จะได้มีเวลาสำหรับการโฆษณาสินค้าผ่านสายตาผู้ชมหลายล้านคน เจมส์ บอนด์ ก็ถือเป็นแพลตฟอร์มพื้นที่สร้างความร่วมมือกับแบรนด์ที่ทรงพลังที่สุดในแง่ของการผสานสินค้าเข้ากับตัวหนังและไลฟ์สไตล์อย่างแนบเนียนและต่อเนื่อง”  

แนวโน้มแบบไหนที่ Amazon จะต่อยอดเจมส์ บอนด์?

จะว่าไปแล้ว ความสำเร็จของสายลับ 007 ทั้งแบรนดิ้งของเจมส์ บอนด์ เนื้อเรื่องแต่ละภาค ความตื่นตาตื่นใจในภาพยนตร์แต่ละครั้งที่ทำให้สร้างรายได้มหาศาลนั้น คงต้องยกความดีความชอบให้ตระกูล Broccoli ที่สืบทอดการดูแลแฟรนไชส์ภายในครอบครัวมายาวนาน โดย Barbara Broccoli ลูกสาวแท้ๆ และ Michael G. Wilson ลูกเลี้ยงของ Albert Broccoli ผู้ก่อตั้ง Eon Productions ได้ช่วยกันดูแลแฟรนไชส์ต่อจากพ่อ

จนกระทั่ง ปี 2025 ที่ทั้งคู่ตัดสินใจตกลงจัดตั้งบริษัทร่วมทุนและส่งมอบอำนาจการควบคุมด้านสร้างสรรค์ของแฟรนไชส์ให้แก่ Amazon MGM Studios ทำให้บริษัทสตรีมมิงและอีคอมเมิร์ซเจ้าใหญ่รายนี้กลายเป็นผู้มีส่วนร่วมตัดสินใจในทุกกระบวนการของภาพยนตร์เจมส์ บอนด์ ซึ่งไม่แปลกเลยที่จะมีข่าวว่าเจฟฟ์ เบโซส์ เจ้าของ Amazon มีส่วนในการคัดเลือกโรเบิร์ต แพตทินสัน เป็นเจมส์ บอนด์คนใหม่

ประเด็นก็คือว่า โดยปกติแล้ว สองพี่น้องตระกูลบร็อกโคลีมักจะเลือกนักแสดงนำที่ไม่ค่อยมีชื่อเสียงหรือนักแสดงหน้าใหม่  ไม่ใช่นักแสดงระดับ A-list แต่แรก สวนทางกับการเลือกแพตทินสันในครั้งนี้ เขาเป็นนักแสดงที่มีผลงานภาพยนตร์แฟรนไชส์สำคัญมากมาย ทั้ง Twilight, The Batman, Dune ทำให้เขามีฐานแฟนคลับกลุ่มใหญ่และมีอิทธิพลอย่างมากในหมู่ผู้ชมวัยรุ่น

อย่างไรก็ตาม Denis Villeneuve ผู้กำกับสายลับ 007 ภาคต่อไปกล่าวว่า เหตุผลที่เลือกแพตทินสันเพราะต้องการเจมส์ บอนด์ ที่ให้ความรู้สึกเหมือนนักฆ่าที่อันตรายและเฉียบแหลม ในวัย 40 ปี ซึ่งแพตทินสันมีอายุตรงกับตัวละครในนวนิยายของเฟลมมิง และนำเสนอความเข้มข้นดุดัน อารมณ์ขันแบบเสียดสี และความสามารถรอบด้านแบบภาพยนตร์อาร์ตเฮาส์ได้อย่างลงตัว

เงื่อนไขข้อหนึ่งที่อาจเปลี่ยนรูปแบบความสัมพันธ์ของภาพยนตร์สายลับ 007 กับแบรนด์หรูที่เป็นพันธมิตรกันอย่างยาวนานก็คือ แพตทินสันก็ทำงานกับแบรนด์หรูอยู่เช่นกัน ไม่ว่าจะเป็น Dior และนาฬิกาหรูอย่าง Jaeger-LeCoultre (ซึ่งไม่แปลกเลยที่วิดีโอเปิดตัวแพตทินสันนั้นจะเพียงแค่สวมชุดทักซิโด้ ไม่มีนาฬิกาให้เห็น)

“ท่ามกลางกระแสที่เหล่าคนดังต่างตบเท้าเข้ารับตำแหน่งแบรนด์แอมบาสเดอร์กันอย่างคึกคัก สิ่งเหล่านี้ยิ่งทำให้สมการที่ซับซ้อนอยู่แล้วยิ่งซับซ้อนขึ้นไปอีก เพราะต้องสร้างสมดุลระหว่างการสร้างตัวละคร กับผลประโยชน์ทางการเงินของทั้งสตูดิโอภาพยนตร์และตัวนักแสดงเอง” Vanessa Friedman บรรณาธิการสไตล์ของ The New York Times อธิบาย เพราะก่อนหน้านี้คนก็คาดการณ์กันแล้วว่า ภายใต้ Amazon MGM Studio การจัดการด้านการตลาดของสายลับ 007 อาจเปลี่ยนไปในระดับที่กระทบกับผู้บริโภค

แต่จากกรณีการเลือกแพตทินสันเป็นเจมส์ บอนด์ คนใหม่ก็อาจเป็นไปได้ว่า Amazon MGM Studio จะต้องสร้างรูปแบบความร่วมมือกับแบรนด์ด้วยเงื่อนไขใหม่ แม้ Remmert van Braam ผู้ก่อตั้ง Bond Lifestyle เว็บไซต์สำหรับแฟนคลับแฟชั่นในภาพยนตร์ชุดเจมส์ บอนด์ จะบอกว่าไม่แน่ใจว่า เจมส์ บอนด์ จะมีช่องทางให้ทำอะไรได้มากกว่านี้อีกหรือเปล่า แต่ที่แน่ๆ คือปริมาณโฆษณาแฝงจะไม่ลดน้อยลงอย่างแน่นอน

ฟรายด์แมน บรรณาธิการสไตล์ของ The New York Times บอกว่า เคยมีผู้บริหารคนหนึ่งเคยมีส่วนร่วมยื่นข้อเสนอเพื่อนำสินค้าไปปรากฏในภาพยนตร์เรื่องแรกของแพตทินสันมาก่อน ซึ่งพวกเขาได้รับแจ้งจากสตูดิโอว่าต้องเสนอเงินในระดับหลักล้านดอลลาร์ถึงจะมีสิทธิ์เจรจา ฟรายด์แมนจึงมองว่า ในบริบทที่ Amazon เป็นเจ้าของสายลับ 007 โดยสมบูรณ์เช่นนี้ “สถานการณ์ยิ่งทวีความสำคัญขึ้นไปอีกเมื่อพิจารณาว่า Amazon มีธุรกิจค้าปลีกของตนเองอยู่ด้วย” ส่วน แวน บราม ผู้ก่อตั้ง Bond Lifestyle) ก็กล่าวว่า ไม่แน่ เมื่อเจมส์ บอนด์ เวอร์ชั่นแพตทินสันออกฉาย ต่อมามันก็จะถูกนำไปสตรีมผ่าน Amazon Prime Video ซึ่งผู้ชมสามารถคลิกซื้อสินค้าได้โดยตรงจากหน้าจอก็ได้ 

เพียงแค่นึกว่า ถ้าดูหนังไปแล้วขึ้นป้าย affiliate สินค้าหรูๆ เช่นนี้ จะส่งผลต่อภาพลักษณ์แบรนด์และเจมส์ บอนด์ มากแค่ไหน แต่ที่แน่ๆ ก็คือ เรื่องการตัดสินใจเหล่านี้ได้รับการคาดการณ์มาตั้งแต่ Amazon เข้าซื้อกิจการเมื่อปี 2021 แล้ว (และซื้อได้สำเร็จในปี 2022) ความกังวลจากผู้เชี่ยวชาญและแฟนหนังก็คือ ถ้า Amazon แฝงการตลาดมากเกินไป หรือพยายามผลิตซีรีส์ภาคแยกออกมามากมายจะทำลายมนตร์เสน่ห์ของแบรนดิ้งเจมส์ บอนด์ 

David Offenberg รองศาสตราจารย์ด้านการเงินที่มหาวิทยาลัยโลโยลา แมรีเมานต์ และเป็นผู้เชี่ยวชาญด้านการเงินในอุตสาหกรรมบันเทิง กล่าวกับ NPR เมื่อครั้งที่ Amazon เข้าซื้อกิจการของ MGM ว่า “แม้ผู้บริโภคอาจจะเพลิดเพลินกับผลงานภาคแยกที่สร้างจากเรื่องราวและตัวละครที่ตนชื่นชอบ นั่นหมายความว่าเรื่องราวที่มีความแปลกใหม่ไม่ซ้ำใครจะลดน้อยลง เราตกอยู่ในสถานการณ์เช่นนี้เพราะเราชื่นชอบแบรนด์ที่เรารู้จักกันดีอยู่แล้ว แต่นั่นจะทำให้แนวคิดใหม่ๆ มีโอกาสแจ้งเกิดได้ยากขึ้น”

แล้วก็ไม่ต้องคาดการณ์ว่า Amazon จะทำไหม เพราะทำไปแล้ว  007: Road to a Million รายการเรียลลิตี้แข่งขันทำภารกิจผจญภัยรอบโลกในธีมสายลับ 007 เพื่อชิงเงินรางวัล 1 ล้านปอนด์ ฉายในปี 2023 กับ 2025 โดยมีนักแสดงรุ่นใหญ่อย่าง Brian Cox รับบทเป็นผู้ควบคุมเกม (The Controller) แต่ฉายไปได้ 2 ซีซั่นก็ต้องยกเลิก 

พอเห็นตัวอย่างแบบนี้แล้วก็กลายเป็นเรื่องลุ้นๆ ของแฟนหนังว่า ต่อไป Amazon MGM Studio มีแผนสานต่อภาพยนตร์เจมส์ บอนด์ด้วยรูปแบบไหนบ้าง พวกเขาจะผลิตหนัง 007 เวอร์ชั่นโรเบิร์ต แพตทินสันแบบไหน คงเป็นเรื่องที่น่าลุ้นไม่น้อย

แต่เรื่องที่ไม่ต้องลุ้นเลยก็คือเมื่อ Amazon ครอบครองสิ่งนี้อยู่ นี่คงเป็นเครื่องจักรทำเงินในอนาคตของเขาอีกแห่งแน่ๆ  

อ้างอิง

คุยกับผู้สืบทอดตระกูลผลิต ‘ฉะเซ็น’ ไม้แปรงตีชาประวัติศาสตร์ 500 ปีในวันที่ตลาดมัทฉะเติบโตขึ้น

สำหรับคนที่ชื่นชอบการดื่มมัทฉะ อุปกรณ์อย่างแปรงไม้ไผ่ตีชา หรือที่เรียกว่า ฉะเซ็น (chasen) คือของสำคัญในการตีมัทฉะให้ได้ฟองโฟมเนียนนุ่ม ก่อนนำไปดื่มตามแต่รสนิยมของแต่ละคน ไม่ว่าจะดื่มแบบดั้งเดิมหรือผสมกับนมให้ได้รสชาติกลมกล่อมขึ้น

แต่ในมุมของ ‘พิธีชงชา’ ฉะเซ็น เปรียบเสมือนองค์ประกอบสำคัญที่หลอมรวมทั้งคุณค่าทางศิลปะและจิตวิญญาณเข้าด้วยกัน แปรงแต่ละชิ้นถูกสร้างขึ้นด้วยทักษะงานฝีมือ โดยแกะและเหลาจากไม้ไผ่เพียงชิ้นเดียว เป็นเครื่องมือที่อยู่คู่กับวงการชามาอย่างยาวนาน 

หากพูดในเชิงประวัติศาสตร์ หมู่บ้านทาคายามะ จังหวัดนารา ประเทศญี่ปุ่น ถือเป็นแหล่งกำเนิดและศูนย์กลางการผลิตฉะเซ็นแบบดั้งเดิมของญี่ปุ่นมานานกว่า 500 ปี และยังคงมีตระกูลที่สืบทอดการผลิตฉะเซ็นอยู่ 13 ตระกูล หนึ่งในนั้นคือ ‘ตระกูลทานิมุระ’ ซึ่งเคยได้รับพระราชทานนามสกุลจากรัฐบาลโชกุนตระกูลโทกูงาวะในสมัยเอโดะ

‘ทานิมุระ ทังโกะ’ คือผู้สืบทอดรุ่นที่ 20 ของตระกูลทานิมุระ เขาเรียนรู้และเชี่ยวชาญเทคนิคการผลิตฉะเซ็นซึ่งถ่ายทอดจากตระกูลมาหลายชั่วอายุคน และยังคงดำเนินธุรกิจนี้ โดยแบกป้ายชื่อของตระกูลที่ทำฉะเซ็นมากว่า 500 ปี

เรามีโอกาสได้สนทนากับ ‘อาจารย์ทังโกะ’ ในวันที่เขาเดินทางมาจัดเวิร์กช็อปการทำฉะเซ็นในกรุงเทพมหานคร ถึงความท้าทายในการรักษาสมดุลระหว่างคุณภาพการผลิตที่แสนประณีตกับการเติบโตของตลาดมัทฉะ รวมถึงความเชื่อและหลักการสืบทอดมรดกทางวัฒนธรรมนี้ให้ยั่งยืน

ใครเป็นสายมัทฉะอย่าพลาดบทสนทนากับผู้สืบทอดการทำฉะเซ็นสุดคราฟท์ ในคอลัมน์ Brand Belief รอบนี้

อยากขอเริ่มด้วยการให้คุณช่วยอธิบายให้ฟังหน่อยว่า ‘ฉะเซ็น’ (chasen) คืออะไร มีรายละเอียดอะไรที่มือใหม่ชงมัทฉะต้องรู้จักบ้าง

ฉะเซ็นเป็นอุปกรณ์หนึ่งในพิธีชงชา สำหรับรายละเอียดประวัติศาสตร์เชิงลึกอาจจะหาอ่านเพิ่มเติมได้ทั่วไป แต่ในมุมของพิธีชงชา อุปกรณ์ชิ้นนี้เปรียบเสมือนองค์ประกอบสำคัญที่หลอมรวมทั้งคุณค่าทางศิลปะ และจิตวิญญาณเข้าด้วยกัน มันเป็นเครื่องมือที่อยู่คู่กับวงการชามาอย่างยาวนานมาก มีพิธีชงชาที่ไหนก็ต้องมีฉะเซ็นที่นั่น แต่อาจจะมีการพัฒนาปรับเปลี่ยนรูปแบบมาเรื่อยๆ ตามยุคสมัย จนกลายมาเป็นไม้ไผ่เหลาละเอียดอย่างที่เราเห็นในปัจจุบัน

ความจริงแล้ว วัฒนธรรมการดื่มมัทฉะที่เราคุ้นเคยในปัจจุบัน ไม่ได้มีจุดกำเนิดจากประเทศญี่ปุ่นโดยตรง แต่ได้รับอิทธิพลมาจากประเทศจีนเมื่อประมาณ 835 ปีก่อน ซึ่งเมื่อเวลาผ่านไป วัฒนธรรมการดื่มชาในญี่ปุ่นค่อยๆ พัฒนา และหล่อหลอมจนมีเอกลักษณ์เฉพาะตัว กระทั่งราว 500 ปีก่อน ได้พัฒนาเป็นวัฒนธรรมที่เรียกว่า ‘ชาโนะยุ’ หรือ ‘วิถีแห่งชา’ (chanoyu) โดยมี เซ็นโนะริคิว (Sen no Rikyū) เป็นบุคคลสำคัญที่มีบทบาทในการพัฒนาและหล่อหลอมวิถีแห่งชา จนกลายเป็นรากฐานสำคัญของพิธีชงชา (chadō) หรือที่รู้จักกันในชื่อของ ‘tea ceremony’ ในปัจจุบัน

ในช่วงเวลาเดียวกัน อุปกรณ์สำหรับเตรียมชาก็ได้รับการพัฒนาไปพร้อมกับวัฒนธรรมการดื่มชา โดยเฉพาะฉะเซ็น (chasen) หรือแปรงไม้ไผ่สำหรับตีมัทฉะก่อนจะค่อยๆ พัฒนามาเป็นรูปแบบ และงานฝีมืออันเป็นเอกลักษณ์ของญี่ปุ่น

ฉะเซ็นจึงไม่ได้เป็นเพียงอุปกรณ์สำหรับตีมัทฉะเท่านั้น แต่ยังเป็นส่วนสำคัญของวิถีแห่งชา ที่สะท้อนถึงความประณีตและความใส่ใจในทุกรายละเอียดของการเตรียมชา

ในฐานะที่คุณเป็นผู้สืบทอดของตระกูลที่ทำฉะเซ็นมานานถึง 500 ปี และเป็นรุ่นที่ 20 คุณมีความรู้สึกยังไงที่ต้องมารับช่วงต่อกิจการที่มีประวัติศาสตร์ยาวนานขนาดนี้

ตระกูลของเราทำสิ่งนี้มานานกว่า 500 ปีแล้ว การที่ผมมาทำงานนี้ในปัจจุบันก็เพราะว่าพ่อและบรรพบุรุษของผมทำมาดั้งเดิม ไม่ใช่ว่าตอนจบใหม่ๆ ผมมีอาชีพให้เลือกมากมายแล้วผมเลือกสิ่งนี้เป็นอันดับแรก แต่เพราะเราเห็นมันมาตั้งแต่เด็กจนรู้สึกว่าเป็นเรื่องธรรมดาของชีวิต

ช่วงอายุ 20 กว่าๆ หลังเรียนจบมหาวิทยาลัย ผมไม่ได้คิดที่จะทำงานนี้เลยด้วยซ้ำ ผมออกไปทำงานอาชีพอื่น จนกระทั่งอายุประมาณ 30 ปี ผมเริ่มกลับมามองที่บ้านและเห็นว่าคุณพ่อคุณแม่ทำงานนี้กันอยู่แค่สองคน และยังไม่มีใครที่จะมารับช่วงต่อเพื่อสืบทอด ผมจึงเริ่มคิดว่าถ้าไม่มีคนทำต่อ ตระกูลเราคงสิ้นสุดลงตรงนี้ ผมเลยตัดสินใจด้วยความตั้งใจของตัวเองที่จะกลับมาสนับสนุนครอบครัวและเรียนรู้งานนี้อย่างจริงจัง ทางครอบครัวไม่ได้บังคับ แต่พอถึงเวลาที่เหมาะสมเราก็เลือกด้วยตัวเอง และในตอนนี้ผมรู้สึกมีความสุขและภูมิใจกับงานนี้มากๆ 

หลังจากที่กลับมารับช่วงต่อแล้ว ตอนไหนที่คุณเริ่มรู้สึกสนุกกับงานนี้ และคิดว่านี่คือสิ่งที่จะทำตลอดไป

เรื่องนี้ตอบยากเหมือนกัน เพราะช่วงแรกมันคือช่วงเวลาแห่งการฝึกฝน งานนี้ไม่ใช่ว่ากลับมาปุ๊บแล้วจะจับไม้ทำได้เลย ทักษะการเหลาไม้ไผ่แต่ละขั้นตอนจนสามารถทำได้อย่างชำนาญนั้นต้องใช้เวลาฝึกฝนยาวนานถึง 10 ปี ในช่วง 10 ปีนั้นจะบอกว่าสนุกไหม มันก็เป็นช่วงที่ต้องอดทนและตั้งใจมาก

แต่ช่วงเวลาที่ทำให้ผมเริ่มรู้สึกสนุกและมีความสุขกับงานนี้จริงๆ คือเมื่อฉะเซ็นที่เราผลิตส่งไปถึงมือลูกค้า และได้รับคำชมหรือความคิดเห็นตอบกลับมา เช่น ลูกค้าบอกว่า “ฉะเซ็นของที่นี่ใช้งานง่าย” “ฉะเซ็นตีมัทฉะให้ขึ้นฟองได้ดี” และ “ฉะเซ็นของที่นี่มีความทนทาน” คำชื่นชมจากผู้ที่ได้ใช้งานฉะเซ็นจริงๆ ถือเป็นสิ่งที่สร้างความสุขและความภูมิใจให้กับช่างฝีมืออย่างเรามากที่สุด แม้ว่าคำชื่นชมเหล่านี้จะไม่ได้เกิดขึ้นได้บ่อยนักก็ตาม

นอกจากนี้ การที่ผมได้เป็นตัวแทนของครอบครัวในการถ่ายทอดเรื่องราว วัฒนธรรม และคุณค่าของงานฝีมือการทำฉะเซ็นให้ผู้คนภายนอกได้รู้จักมากขึ้น ก็เป็นอีกหนึ่งสิ่งที่ผมรู้สึกภูมิใจ

หลายคนอาจจะมองว่าไม้ตีมัทฉะหรือฉะเซ็นดูเหมือนๆ กันหมด แล้วในมุมมองของคุณ ฉะเซ็นของตระกูลคุณมีความแตกต่างจากของที่อื่นยังไง

ในญี่ปุ่นตอนนี้ตระกูลช่างฝีมือที่ทำฉะเซ็นแบบดั้งเดิมจะรวมตัวกันอยู่ที่หมู่บ้านทาคายามะ จังหวัดนารา ซึ่งมีอยู่ทั้งหมดประมาณ 16 ตระกูล ทุกบ้านต่างก็ทำฉะเซ็นตามรูปแบบดั้งเดิมที่ถูกกำหนดมานานหลายร้อยปี รูปทรงภายนอกจึงอาจจะดูคล้ายกันมาก แต่ในความเหมือนนั้น ฉะเซ็นของแต่ละตระกูลจะมีเอกลักษณ์เฉพาะตัวที่ไม่เหมือนกันเลย

ถ้าถามผมว่าของตระกูลเราต่างจากอีก 15 ตระกูลยังไง ตรงนี้ตอบยาก เพราะผมเองไม่เคยนำของตระกูลอื่นมาเปรียบเทียบว่าของเราดีกว่ายังไง แต่สิ่งที่จะพิสูจน์ความต่างได้ดีที่สุดคือลูกค้า ซึ่งจะเป็นคนประเมินและบอกเราเอง ไม่ว่าจะเป็นความทนทาน ความรู้สึกขณะใช้งาน หรือผลลัพธ์ของการตีชา สิ่งเหล่านี้ล้วนเป็นรายละเอียดที่ผู้ใช้งานจะสัมผัสได้ด้วยตัวเอง และเป็นสิ่งที่สะท้อนถึงคุณค่าของงานฝีมือแต่ละตระกูลได้ดีที่สุด

ในญี่ปุ่นมีธุรกิจครอบครัวที่สืบทอดกันมาหลายรุ่นเยอะมาก ในมุมมองของคุณ การทำธุรกิจครอบครัวมีข้อดีหรือสิ่งที่ต้องระวังยังไงบ้าง

ปัญหาสำคัญที่พบในงานฝีมือดั้งเดิมของญี่ปุ่นแทบทุกแขนง คือการขาดแคลนคนรุ่นใหม่ที่จะเข้ามาสืบทอด ซึ่งส่วนหนึ่งผมคิดว่าขึ้นอยู่กับสิ่งที่ลูกได้เห็นจากพ่อแม่ หากลูกเติบโตมาพร้อมกับการเห็นพ่อแม่บ่นอยู่เสมอว่างานเหนื่อย หนัก และรายได้ไม่มากนัก ก็คงเป็นเรื่องยากที่จะทำให้พวกเขาอยากเดินตามเส้นทางนี้

สำหรับผม ทั้งคุณพ่อและคุณแม่ทำงานนี้ด้วยความภาคภูมิใจมาโดยตลอด ทำให้ตั้งแต่เด็กผมรู้สึกว่างานฝีมือนี้เป็นงานที่เท่มาก และเป็นสิ่งที่ผมอยากทำตาม

ผมจึงอยากถ่ายทอดเสน่ห์และความน่าภูมิใจของอาชีพช่างฝีมือให้คนรุ่นหลังได้เห็น ไม่ว่าจะเป็นการเดินทางมาเผยแพร่วัฒนธรรมการทำฉะเซ็นที่ประเทศไทยในวันนี้ก็ตาม ผมอยากให้คนรุ่นใหม่ได้เห็นว่าช่างฝีมือสามารถทำงานของตัวเองได้อย่างสง่างาม มีความสุข และภาคภูมิใจในสิ่งที่ทำ เพราะผมเชื่อว่าเมื่อพวกเขามองเห็นคุณค่า และความน่าสนใจของอาชีพนี้ด้วยตัวเอง ก็อาจเกิดแรงบันดาลใจและอยากเข้ามาสืบทอดงานฝีมือนี้ต่อไปด้วยความสมัครใจ

ในโลกที่ทุกธุรกิจพยายามเติบโตและผลิตให้ได้มากขึ้น แต่ฉะเซ็นต้องใช้เวลาและทักษะสูงมาก ในมุมของคุณ งานฝีมือควรจะเติบโตไปในทิศทางไหนโดยที่ไม่สูญเสียสิ่งที่เป็นคุณค่าของตัวเอง

ครอบครัวของเราเป็นธุรกิจที่ดำเนินงานกันเองภายในครอบครัว ไม่ได้มีโรงงานขนาดใหญ่หรือทีมงานจำนวนมาก ช่างฝีมือดั้งเดิมในญี่ปุ่นส่วนใหญ่มักให้ความสำคัญกับงานฝีมือและกระบวนการผลิตเป็นหลัก ส่วนการจำหน่ายสินค้ามักเป็นหน้าที่ของพ่อค้าคนกลาง แต่เมื่อยุคสมัยเปลี่ยนไป ปัจจุบันเราจึงเริ่มหันมาจำหน่ายสินค้าและดูแลลูกค้าด้วยตัวเองมากขึ้น

สิ่งสำคัญที่สุดสำหรับผมคือ การเติบโตไม่ได้หมายถึงการเพิ่มปริมาณการผลิตเพียงอย่างเดียว เป้าหมายสูงสุดคือการรักษาคุณภาพที่ได้รับสืบทอดมาจากบรรพบุรุษไว้ให้ได้ 100% แน่นอนว่าการผลิตให้ได้จำนวนมากเพื่อตอบสนองความต้องการเป็นสิ่งที่ดี แต่ถ้าผลิตเพิ่มขึ้นแล้วคุณภาพลดลง นั่นเป็นเรื่องที่ยอมรับไม่ได้ สิ่งที่เราทำคือพยายามรักษามาตรฐานความประณีตเอาไว้ควบคู่กับการบริหารจัดการที่เหมาะสม

ในแง่ธุรกิจ คุณมีวิธีตั้งราคางานฝีมือยังไง ให้สะท้อนทั้งเรื่องของเวลา ทักษะ และคุณค่าที่มองไม่เห็น เพื่อให้ลูกค้าจับต้องได้และรู้สึกสมเหตุสมผล

ย้อนกลับไปในอดีต อย่างช่วง ค.ศ. 1960 วงการฉะเซ็นเคยมีช่วงที่ความต้องการในตลาดญี่ปุ่นเติบโตขึ้นอย่างมาก เนื่องจากในเวลานั้น ผู้หญิงญี่ปุ่นนิยมเรียนพิธีชงชา เพื่อเรียนรู้กิริยามารยาท การวางตัว ความอ่อนน้อมถ่อมตน รวมถึงซึมซับวัฒนธรรมและธรรมเนียมดั้งเดิม ซึ่งถือเป็นส่วนหนึ่งของการเตรียมตัวก่อนแต่งงาน อย่างไรก็ตาม เมื่อเวลาผ่านไป ความนิยมในการเรียนพิธีชงชาค่อยๆ ลดลง ส่งผลให้ความต้องการฉะเซ็นในตลาดญี่ปุ่นลดลงตามไปด้วย จนหลายคนมองว่าอุตสาหกรรมนี้กำลังอยู่ในช่วงขาลง

กระทั่งในช่วง 5-6 ปีที่ผ่านมา กระแสความนิยมมัทฉะที่ขยายตัวไปทั่วโลกทำให้ความต้องการทั้งมัทฉะและฉะเซ็นเติบโตขึ้นอย่างก้าวกระโดดอีกครั้ง ในมุมมองการตั้งราคาของผม แม้ความต้องการในตลาดจะสูงมากจนผู้ผลิตบางรายสามารถปั่นราคาให้สูงได้ แต่ผมไม่เห็นด้วยกับการทำแบบนั้น ในฐานะที่ผมเป็นทั้งช่างผู้ผลิตและผู้ใช้งานที่ตีชาดื่มเองทุกวัน ผมเลือกที่จะตั้งราคาจากมุมมองของผู้ใช้เป็นหลัก ฉะเซ็นไม่ใช่สินค้าฟุ่มเฟือยหรือของตั้งโชว์ แต่มันคืออุปกรณ์ที่ต้องเสื่อมสภาพตามการใช้งาน ราคาที่เหมาะสมจึงต้องสร้างสมดุลให้ผู้ใช้งานรู้สึกคุ้มค่าและเข้าถึงได้จริง

ตอนนี้คุณรับช่วงต่อมาเป็นเวลาเท่าไหร่แล้ว มีเหตุการณ์ไหนที่ทำให้รู้สึกว่า ฉะเซ็นที่คุณทำอยู่ไม่ใช่แค่ไม้สำหรับตีชาธรรมดา แต่เป็นการสืบทอดสิ่งที่มีมูลค่าและสำคัญมากกว่านั้น

ตอนนี้ผมทำมาเข้าปีที่ 33 แล้ว สิ่งที่เห็นได้ชัดเจนคือสภาพแวดล้อมของวงการฉะเซ็นในยุคปัจจุบันนั้น แตกต่างจากยุคของคุณพ่อหรือคุณปู่ของผมอย่างสิ้นเชิง ในอดีตฉะเซ็นเป็นเพียงอุปกรณ์ที่คนญี่ปุ่นใช้กันเองภายในประเทศ แต่ตอนนี้ผู้คนจากทั่วทุกมุมโลกเริ่มหันมาดื่มมัทฉะและใช้ฉะเซ็นกันอย่างแพร่หลาย

การที่ผมได้มานั่งให้สัมภาษณ์ในวันนี้ หรือการที่ฉะเซ็นญี่ปุ่นเดินทางไปสู่ระดับสากล เป็นสิ่งที่บรรพบุรุษของเราไม่เคยคาดฝันมาก่อน ในมุมมองของผม ฉะเซ็นก็ยังคงเป็นอุปกรณ์สำหรับชงชาชิ้นหนึ่ง แต่ในมุมมองของคนทั่วโลกตอนนี้ มันกลายเป็นงานหัตถศิลป์ชั้นสูงที่มีราคาสูง แต่สำหรับผมในฐานะช่าง ผมพยายามทำให้มันเป็นอุปกรณ์ที่จับต้องได้และมีคุณภาพดีที่สุด เพื่อให้สอดคล้องกับวิถีชีวิตและการยอมรับของผู้คนทั่วโลกในปัจจุบัน

ตลอดระยะเวลา 33 ปีที่รับช่วงต่อมา มีช่วงเวลาไหนที่รู้สึกท้าทายหรือยากลำบากที่สุดในการทำธุรกิจนี้ไหม แล้วคุณผ่านมันมาได้ยังไง

ช่วงเวลาที่ท้าทายที่สุดคือ 10 ปีแรกของการฝึกฝน ในตอนนั้นทักษะต่างๆ ยังไม่ได้หยั่งลึกเข้าในร่างกาย แม้ใจเราจะคิดว่าทำได้ แต่พอลงมือจริงมันทำไม่ได้ดั่งใจ และช่วงนั้นเป็นช่วงที่ต้องแบกรับชื่อเสียงของคุณพ่อและตระกูลเอาไว้ด้วย จึงมีความกดดันค่อนข้างสูง

อีกจุดเปลี่ยนสำคัญคือ เมื่อประมาณ 30 ปีก่อน ตระกูลเราตัดสินใจเปิดเผยเทคนิคการทำฉะเซ็นที่เคยปิดเป็นความลับมาหลายร้อยปีให้สาธารณชนได้รับรู้ เพื่อให้ผู้คนได้เห็นคุณค่าและเข้าใจกระบวนการทำงานที่ยากลำบาก การผ่านพ้นช่วงฝึกฝนและการได้เดินทางไปต่างประเทศ ได้พูดคุยกับลูกค้าโดยตรง สิ่งเหล่านี้กลายเป็นพลังที่ทำให้ผมก้าวข้ามผ่านความท้าทายเหล่านั้นมาได้

คุณมองการเติบโตของธุรกิจฉะเซ็น รวมถึงวัฒนธรรมมัทฉะทั้งในญี่ปุ่นและต่างประเทศยังไง และเมื่อถึงวันที่ต้องส่งไม้ต่อ คุณอยากให้คนรุ่นต่อไปสืบทอดหรือเปลี่ยนแปลงอะไรบ้าง

ตราบใดที่มีคนดื่มชา ธุรกิจฉะเซ็นก็ยังคงเดินหน้าต่อไปได้ ในปัจจุบันเทรนด์มัทฉะทั่วโลกเติบโตมาก ซึ่งหมายถึงโอกาสในการผลิตที่มากขึ้น แต่เนื่องจากฉะเซ็นเป็นงานทำมือ การจะขยายการผลิตแบบกะทันหันนั้นทำไม่ได้ เราต้องใช้เวลาในการเพิ่มจำนวนช่างฝีมือและเตรียมวัตถุดิบ (ไม้ไผ่) ล่วงหน้า นอกจากนี้ ในตลาดโลกตอนนี้มีฉะเซ็นราคาถูกจากประเทศอื่นผลิตออกมาเป็นจำนวนมาก แต่คุณภาพยังไม่ดีเท่าของดั้งเดิม

สำหรับคนรุ่นต่อไป สิ่งที่ผมย้ำเสมอคือ อยากให้พวกเขาทำงานนี้ด้วยความสนุกและรักในงานของตัวเอง ในแง่การผลิต ผมอยากให้เขารักษาคุณภาพและแก่นแท้ดั้งเดิมเอาไว้ให้มั่นคงที่สุดเพื่อสู้กับสินค้าเลียนแบบ แต่ในแง่ของธุรกิจและการเข้าถึงตลาดสากล ผมเปิดกว้างให้คนรุ่นใหม่ปรับปรุงและเปลี่ยนแปลงระบบการจัดการให้เข้ากับยุคสมัยตามวิธีของพวกเขาได้เต็มที่เลย

SC ร่วมสนับสนุน ‘ป๊อด Modern Dog’ สู่เวทีศิลปะระดับนานาชาติ จัด solo exhibition ที่เมืองเกียวโต

หลายคนรู้จัก ‘ป๊อด–ธนชัย อุชชิน’ ในฐานะฟรอนต์แมนของวงอัลเทอร์เนทีฟระดับตำนานอย่าง Modern Dog แต่อีกมุมหนึ่ง เขาคือนักทำงานศิลปะที่น่าสนใจ และเร็วๆ นี้ ‘พี่ป๊อด’ กำลังจะมีงานนิทรรศการเดี่ยวเป็นของตัวเองในชื่อ Inner Portrait: POD Solo Exhibition ที่วัดซัคเคอิน เมืองเกียวโต ประเทศญี่ปุ่น 

ด้วยเหตุนี้ทางอสังหาฯ เจ้าดังอย่าง ‘SC’ จึงตัดสินใจร่วมเป็นส่วนหนึ่งในการสนับสนุน เพื่อต่อยอดการสร้างคุณค่าสู่คนและโลกที่มากกว่าการเติบโตทางธุรกิจ ตอกย้ำความมุ่งมั่นสู่การเป็นแบรนด์ที่มีความหมายต่อผู้คน 

สำหรับนิทรรศการ Inner Portrait: POD Solo Exhibition จัดขึ้นในช่วง Art Collaboration Kyoto (ACK 2026) งานอาร์ตแฟร์ระดับแนวหน้าของญี่ปุ่น โดย SC ร่วมเป็นผู้สนับสนุนหลัก และได้รับการสนับสนุนจากสถานกงสุลใหญ่ ณ นครโอซาก้า นำเสนอผลงานจิตรกรรมพอร์เทรตกว่า 100 ชิ้น ผลงานแต่ละชิ้นถ่ายทอดบุคคลที่ศิลปินชื่นชมและรู้สึกเชื่อมโยงด้วย ผ่านการตีความและมุมมองเฉพาะตัวของศิลปิน

ความพิเศษของนิทรรศการครั้งนี้คือการนำศิลปะร่วมสมัย มาจัดแสดงภายในวัดเซนเก่าแก่ ท่ามกลางสถาปัตยกรรมและบรรยากาศอันสงบของเกียวโต เชื่อมโยงกับความสนใจของตัวศิลปินในวัฒนธรรมเซน (Zen) และญี่ปุ่น ชวนให้ผู้ชมวางหน้าจอ ใช้เวลากับประสบการณ์แบบแอนะล็อก สัมผัสผลงานอย่างใกล้ชิด และกลับมาอยู่กับความรู้สึกและความคิดของตัวเอง สอดคล้องกับทิศทางของ SC ที่มุ่งเป็นแบรนด์ที่มีความหมายต่อผู้คน และให้ความสำคัญกับช่วงเวลาที่มีความหมายในชีวิต

สำหรับนิทรรศการ Inner Portrait: POD Solo Exhibition จะเปิดให้เข้าชมระหว่างวันที่ 7-19 พฤศจิกายน 2569 เวลา 9:00-16:00 น. ณ วัดซัคเคอิน วัดย่อยในวัดเมียวชินจิ เมืองเกียวโต ประเทศญี่ปุ่น โดยคาดว่าจะมีผู้เข้าร่วมชมงานประมาณ 3,000 คน ทั้งนักสะสม ผู้สนใจงานศิลปะ ตลอดจนแฟนคลับของ ‘พี่ป๊อด’ ใครที่มีโอกาสไปญี่ปุ่นในช่วงเวลาดังกล่าวก็อย่าลืมไปให้กำลังใจกันได้

ถอดสมการ Green Supply Chain ของ BJC ที่ไม่ใช่แค่ภาพฝัน แต่คือยุทธศาสตร์ความอยู่รอด

ท่ามกลางความผันผวนของโลก ทั้งวิกฤตสภาพภูมิอากาศ กติกาการค้าใหม่ๆ และความคาดหวังของผู้บริโภคที่เปลี่ยนแปลงไป คำว่ายั่งยืนไม่ใช่เพียงตัวเลือกหรือกิจกรรม CSR ที่เกิดขึ้นเพียงชั่วครั้งชั่วคราว แต่กลายมาเป็นหัวใจสำคัญของธุรกิจ

ในการผลักดันภาคธุรกิจไทยให้ตื่นตัวที่จะเรียนรู้ know-how ในการบริการห่วงโซ่อุปทาน (supply chain) เพื่อนำองค์กรก้าวข้ามการตั้งเป้าหมายลอยๆ ไปสู่หลักปฏิบัติที่จับต้องได้จริง สมาคมเครือข่ายโกลบอลคอมแพ็กแห่งประเทศไทย (GCNT) เปิดพื้นที่เสวนาเข้มข้นหลากหัวข้อหลายมิติในงาน GCNT Expo 2026 ช่วงวันที่ 2-4 กันยายน 2569 ที่ผ่านมา

โดยในเวที ‘Green Supply Chain in the New Trade Era โอกาสใหม่ธุรกิจไทยในห่วงโซ่อุปทานเพื่อความยั่งยืน’ บีเจซี (BJC) หรือกลุ่มบริษัท เบอร์ลี่ ยุคเกอร์ จำกัด (มหาชน) ที่เรามักรู้จักกันในนามผู้ดำเนินกิจการห้างค้าปลีก บิ๊กซี (Big C) ได้ส่งวิจิตรา สุภาคง ผู้อำนวยการฝ่ายบริหารความยั่งยืนและความเสี่ยง การประชาสัมพันธ์และความรับผิดชอบต่อสังคม มาร่วมถ่ายทอดมุมมองและประสบการณ์ตรงในการขับเคลื่อนองค์กรให้เปลี่ยนผ่านสู่ Green Supply Chain

Into the New Trade Era
การค้ายุคใหม่เริ่มขึ้นแล้ว

“แต่ก่อนอาจจะแค่ทำธุรกิจให้ดี ไม่ผิดกฎหมายก็โอเค แต่วันนี้สังคมเราขบคิดต่อกันมาไกลถึงเรื่องสิ่งแวดล้อมและความรับผิดชอบสังคม บีเจซีหันมาเร่งเครื่องในการผลักดันให้ห่วงโซ่อุปทานต้นน้ำจนถึงปลายน้ำมีความยั่งยืนและส่งผลกระทบน้อยที่สุด ไม่ใช่แค่เพราะคู่ค้าต้องการเท่านั้น แต่รวมไปถึงลูกค้า หรือกระทั่งพนักงานที่เริ่มใช้เรื่องนี้เป็นเกณฑ์ในการเลือกว่าอยากจะร่วมงานกับองค์กรแบบไหน” วิจิตราเท้าความ

แม้เราจะรู้จักบีเจซีจากบิ๊กซีกันเป็นส่วนใหญ่ แต่ในความเป็นจริงห้างสรรพสินค้าเป็นเพียงหนึ่งขาจากทั้งหมด 3 กลุ่มธุรกิจ โดยอีก 2 กลุ่มเราอาจคาดไม่ถึงว่าอยู่ในอาณาจักรของบีเจซีเช่นกัน ได้แก่ ธุรกิจผลิตและจำหน่ายบรรจุภัณฑ์ และธุรกิจกลุ่มผลิตภัณฑ์ดูแลสุขภาพและความงาม 

ฉะนั้น กล่าวได้ว่าเมื่อบีเจซีมีกลุ่มผู้บริโภคที่กว้างมาก กระบวนการต่างๆ ในห่วงโซ่คุณค่า (value chain) ของพวกเขาจึงต้องพร้อมและสอดคล้องกับหลักการที่ยั่งยืนตามไปด้วย ตั้งแต่การจัดหาวัตถุดิบ การผลิต การตลาด ไปจนถึงการส่งมอบสินค้าและบริการถึงมือลูกค้า

Not a Choice, But a Must 
ทำไมความยั่งยืนถึงรอไม่ได้

นอกจากปัจจัยเรื่องมุมมองของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียทุกๆ ฝ่าย (stakeholder) วิจิตรายังเน้นย้ำถึงแรงขับเคลื่อนสำคัญอีก 3 ประการที่ทำให้บีเจซีเล็งเห็นว่า Green Supply Chain คือยุทธศาสตร์ที่จะสร้างภูมิคุ้มกันทางธุรกิจ ไม่ใช่แค่สำหรับบีเจซีเท่านั้น แต่สำหรับธุรกิจเล็กใหญ่ทั่วโลก

“เรื่องแรกคือภาวะโลกรวน (climate change) ที่วันนี้ทั้งถี่ทั้งแรงขึ้น ส่งผลให้ทรัพยากรยิ่งจำกัดลง กระทบวงจรอุปสงค์-อุปทาน และแน่นอน นำไปสู่แรงขับประการที่สอง คือของมีน้อย ราคาดีดขึ้น ย่อมกระทบธุรกิจเราโดยตรง

“สุดท้ายคือเรื่องของกฎระเบียบต่างๆ ทั้งในและต่างประเทศที่กำลังเปลี่ยนแปลงต่อเนื่อง ไม่ว่าจะเป็นภาษีคาร์บอน (carbon tax) มาตรการปรับราคาคาร์บอนก่อนข้ามพรมแดน (Carbon Border Adjustment Mechanism: CBAM) ไปจนถึงหลักการขยายความรับผิดชอบของผู้ผลิต (Extended Producer Responsibility: EPR) ที่น่าจะเริ่มบังคับใช้เร็วๆ นี้”

ในมุมมองของเธอนี่จึงเป็นพันธกิจที่ผู้ประกอบการทั้งรายใหญ่และรายย่อยมีร่วมกัน คือการสร้างระบบนิเวศสีเขียวเข้ามามีส่วนร่วมอย่างเท่าเทียมและเป็นรูปธรรม

Bridging the Gap
ช่องว่างของความพร้อมที่ไม่เท่ากัน

สิ่งแรกที่บีเจซีเลือกทำเพื่อย่อส่วนช่องว่างนี้คือเปลี่ยนคำสั่งให้เป็นคำถาม

“เราทำคนเดียวไม่ได้ ตลอดทั้งสายพานเราไม่ได้มีแค่ซัพพลายเออร์หรือคู่ค้าที่มีขนาดเท่ากัน ความพร้อมพอๆ กัน เพียงอย่างเดียว แต่เรายังทำงานกับรายย่อยด้วย ดังนั้น ลำพังแค่บอกเฉยๆ ว่า ‘จากนี้พวกเราจะเปลี่ยนผ่านสู่ความยั่งยืน (green transition) ไปพร้อมกัน’ อย่างเดียวมันไม่พอ 

“นอกจากบอกกล่าวแล้ว เราเลยเข้าไปถามเขาด้วยว่า ‘ถ้าต้องเปลี่ยนพร้อมกัน คุณต้องการให้เราช่วยด้านไหนบ้าง’ นำมาสู่โปรแกรมที่เรียกว่าสนับสนุนซัพพลายเออร์ที่เกิดขึ้นแล้วที่ BJC ในวันนี้”

วิจิตราเล่าถึงโปรแกรมดังกล่าวว่า บีเจซีจะเริ่มต้นจากการคัดกรองรวบรวมซัพพลายเออร์และคู่ค้าที่มีศักยภาพ จากนั้นเมื่อวิเคราะห์จนเห็นภาพระดับและความพร้อมของคู่ค้าแต่ละราย จึงจะเริ่มยื่นมือยกระดับการสนับสนุนตามความเหมาะสมของคู่ค้ารายนั้นๆ อีกที

“ประเด็นสำคัญคือมันไม่มี one-size-fits-all รูปแบบความช่วยเหลือที่เคยทำกับรายหนึ่งอาจไม่เวิร์กกับอีกกลุ่มเลยก็ได้ ฉะนั้น ก็จะต้องค่อยๆ ให้เวลาเขาปรับตัวและตามให้ทัน เมื่อตามทันแล้วถึงค่อยยกระดับเขาขึ้นมา แต่จะไปถึงจุดนั้นได้ยังไงนี่แหละคือความท้าทาย”

Beyond Numbers
ความคุ้มค่าที่มากกว่าแค่ตัวเลข

เมื่อพูดถึงการลงทุนในโครงการด้านความยั่งยืน คนทำธุรกิจมักจะให้ความสำคัญว่า ต้อง ‘ลงทุนเท่าไหร่’ และ ‘ใช้เวลากี่ปีถึงจะคืนทุน’  (Return on Investment: ROI) แต่สำหรับบีเจซีแล้ว เรื่องของเงินทุนในการทำธุรกิจมีเรื่องที่ต้องคำนึงมากกว่านั้น

“การคืนทุนสำคัญก็จริง แต่เราต้องไม่ลืมด้วยว่า มูลค่าและคุณค่าที่เราได้กลับมามันไม่ได้อยู่ในรูปของกำไรตอบแทนเสมอไป บางครั้งมันได้กลับมาในแง่ของต้นทุนที่ลดลง ความเสี่ยงที่ลดลง และโอกาสใหม่ๆ ที่เพิ่มมากขึ้น” วิจิตรากล่าว 

โดยความคุ้มค่าของการเปลี่ยนสู่ Green Supply Chain ที่บีเจซีได้รับ ประกอบไปด้วยผลลัพธ์ 3 มิติหลักที่มีความเป็นรูปธรรม ได้แก่

1. Cost Saving : ตัวเลขประหยัดได้จริงจากพลังงานสะอาด

โครงการพลังงานแสงอาทิตย์ (solar roof) คือตัวอย่างที่ชัดเจนที่สุด ปัจจุบันบีเจซีเดินหน้าติดตั้งระบบหลังคาโซลาร์เซลล์ไปแล้วกว่า 501 ไซต์งาน คิดเป็นกำลังการผลิตรวมประมาณ 135 เมกะวัตต์ ช่วยลดการใช้ไฟฟ้าจากพลังงานฟอสซิลได้กว่า 500,000 เมกะวัตต์ต่อชั่วโมง (MWh) และลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกได้มากกว่า 200,000 ตัน และประหยัดค่าไฟฟ้าสะสมไปแล้วมากกว่า 800 ล้านบาท ตั้งแต่เริ่มเปิดใช้งาน

2. Risk Management : เกราะป้องกันวิกฤตความผันผวน

ในแง่การบริหารความเสี่ยง BJC มีทีมประเมินความเสี่ยงด้านภูมิรัฐศาสตร์ (geopolitics) ล่วงหน้าอย่างต่อเนื่องกว่า 3 ปี หนึ่งในแผนรับมือที่เตรียมไว้ล่วงหน้าคือการเปลี่ยนรถขนส่งทั้งหมดมาใช้รถพลังงานไฟฟ้า (EV) ต่อมาเมื่อเกิดเหตุการณ์ความขัดแย้งในแถบทะเลแดงจริงๆ แผนนี้ก็ได้กลายมาเป็นเกราะป้องกันสำคัญที่ทำให้บีเจซีไม่ต้องเจ็บตัวจากผลกระทบจากเส้นทางเดินเรือที่หยุดชะงัก และราคาพลังงานที่ดีดขึ้นกะทันหัน

“พอเกิดประเด็นเรื่องฮูตี (Houthi) ขึ้นจริงๆ เหตุการณ์นี้กระทบต้นทุนฝั่งโลจิสติกส์น้อยลงมากเทียบกับสถานการณ์ที่เราไม่มีแผนรับมือเลย” 

3. Business Opportunity : จากห่วงโซ่อุปทานสู่โอกาสเติบโตร่วมกัน

ประโยชน์ของ Green Supply Chain ไม่ได้มีแค่ต้นทุนและปัจจัยเสี่ยงที่ลดน้อยลงเท่านั้น แต่ยังนำไปสู่โอกาสทางธุรกิจใหม่ๆ อีกด้วย 

วิจิตราทิ้งท้ายด้วยการยกตัวอย่างงโครงการ Big C Big Smart Local ซึ่งเริ่มขึ้นเมื่อปี 2021-2022 โดยมีเป้าหมายตั้งต้นคือเพื่อช่วยยกระดับศักยภาพเกษตรกรและผู้ประกอบการรายย่อยของไทย ผลลัพธ์จากการเข้าไปช่วยพัฒนาสินค้าและควบคุมมาตรฐานอย่างเข้มข้น คือสินค้าชุมชนสามารถก้าวขึ้นมาอยู่บนชั้นวางของบิ๊กซีได้อย่างแข็งแกร่ง

“จำนวนคู่ค้าจากเดิมมีเพียง 20-30 ราย วันนี้ขยายเพิ่มขึ้นเป็น 250 ราย ส่วนรายการสินค้า จาก 200-300 รายการ วันนี้เพิ่มขึ้นทะลุ 3,000 รายการแล้ว ซึ่งหมายความว่าตัวเลขรายได้ได้ถูกกระจายเข้าไปสู่ชุมชนจริงๆ”

Gaysorn Village ชวนฉลองคริสมาสต์ค่ำคืนส่งท้ายปีในธีมละครสัตว์กับงาน Gaysorn Christmas Village 2026

ช่วงปลายปีแบบนี้บรรยากาศ festive ของบรรดาห้างสรรพสินค้าต่างๆ ค่อยๆ ทยอยออกมาสร้างสีสันกันมากขึ้น หนึ่งในนั้นคือห้างสรรพสินค้า ‘เกษรวิลเลจ’ (Gaysorn Village) ที่ปีนี้มาในคอนเซปต์ THE WINTER SPECTACLE ถ่ายทอดมนตร์เสน่ห์แห่งโลกละครสัตว์ พร้อมหลากหลายประสบการณ์ไลฟ์สไตล์เหนือระดับ เพื่อต้อนรับกับเทศกาลคริสมาสต์ที่กำลังใกล้จะมาถึงในอีกไม่ช้า

บรรยากาศการตกแต่งในธีม THE WINTER SPECTACLE ถูกนำเสนอผ่านรูปโฉมคณะละครสัตว์สุดอบอุ่น พร้อมสารพัดกิจกรรมที่ชวนทุกคนออกไปสัมผัสประสบการณ์การเฉลิมฉลองทั่วทั้งเกษรวิลเลจ โดยเริ่มต้นที่ THE GRAND CIRCUS ณ ชั้น G The Forum, Gaysorn Amarin พื้นที่ที่เปี่ยมด้วยสีสันและจินตนาการ พร้อม CHRISTMAS MARKET กับการคัดสรรร้านค้าหลากหลาย ทั้งขนมและเบเกอรี เครื่องดื่ม ของตกแต่งบ้าน และของขวัญสำหรับเทศกาล ตลอดจนกิจกรรม The Lucky Game มุมถ่ายภาพ และ Art & Craft Workshop ที่เปิดโอกาสให้ทุกคนได้ร่วมสนุกและสร้างสรรค์ช่วงเวลาแห่งความสุขไปด้วยกัน

อีกหนึ่งไฮไลต์คือบริเวณทางเชื่อมชั้น 2 โซน Gaysorn Centre ที่ชวนสัมผัสประสบการณ์พิศวงไปกับ THE HALL OF MIRRORS ที่พาทุกคนก้าวเข้าสู่โลกแห่งภาพลวงตา เผยให้เห็นภาพสะท้อนและมุมมองที่แตกต่างในทุกย่างก้าว 

ปิดท้ายด้วย SPECTACLE CHRISTMAS TREE ต้นคริสต์มาสยักษ์ ณ ชั้น G COCOON COURTYARD ถ่ายทอดความงดงามตระการตาผ่านการออกแบบที่สะท้อนเอกลักษณ์ของ THE WINTER SPECTACLE พร้อมเป็นแลนด์มาร์กแห่งการเฉลิมฉลองและจุดหมายสำหรับการเก็บภาพความทรงจำตลอดเทศกาลคริสต์มาส

นอกจากนี้ ภายในงานยังมีกิจกรรมบันเทิงอื่นๆ อีก เช่น Live Concert ที่ Brewave (ชั้น 4 Gaysorn Amarin), Jazz Night ณ RAYNUE (ชั้น 3 Gaysorn Amarin,  Festive Celebrations และไฮไลต์เคานต์ดาวน์ส่งท้ายปีในคืนส่งท้ายปีใหม่

ใครที่สนใจสามารถตามมาฉลองกันที่งาน THE WINTER SPECTACLE ณ Gaysorn Village ได้ตั้งแต่วันที่ 5 พฤศจิกายน 2569 ถึง 3 มกราคม 2570 แล้วมาสัมผัสความอบอุ่นนี้ไปพร้อมกันนะ

ทฤษฎีซื่อสัตย์ต่อโลกที่ทำให้ Patagonia พิสูจน์ว่าธุรกิจใส่ใจสิ่งแวดล้อมไม่ได้เป็นแค่อุดมการณ์เพ้อฝัน

หลังจากมีประกาศว่า Patagonia แบรนด์เสื้อผ้าเอาต์ดอร์สัญชาติอเมริกาจะมาเปิดร้านครั้งแรกในไทย ก็สร้างความตื่นเต้นให้คนรักการวิ่งเทรล เดินป่า ปีนผาไม่น้อย เพราะนี่คือแบรนด์ที่ใส่ใจทั้งการผลิตสินค้าคุณภาพ ตอบโจทย์กิจกรรมเอาต์ดอร์ และยังใส่ใจกับธรรมชาติที่อยู่รอบตัวพวกเขาไปพร้อมๆ กัน

“We’re in business to save our home planet”

เราทำธุรกิจเพื่อรักษาดาวเคราะห์บ้านเกิดของเรา

แม้จะฟังดูยิ่งใหญ่ บางครั้งคนก็มองว่าเป็นเพียง ‘อุดมการณ์สีเขียว’ ที่ทำไม่ได้จริง แต่คติของ Patagonia ที่ยืนระยะมา 50 กว่าปีนี้กลับพิสูจน์ให้คนทำธุรกิจและวงการแฟชั่น–ที่เปลี่ยนแปลงไปตามเทรนด์อย่างรวดเร็ว–เห็นว่าการทำธุรกิจที่ซื่อสัตย์ต่อโลก ‘มีอยู่จริง’  

ความตั้งใจที่แสนจะจริงใจนี้เองที่ทำให้ Patagonia กลายเป็นแบรนด์เสื้อผ้าที่แม้ไม่ได้เติบโตอย่างหวือหวาแต่ก็สามารถยืนระยะได้อย่างมั่นคง 

ฟังแล้วดูเหมือนง่ายอย่างถึงที่สุดที่ธุรกิจจะยืนหยัดรักษ์โลกได้ทันที แต่กว่าจะเดินทางมาถึงวันนี้ Patagonia เคยมีจุดเริ่มต้นผิดพลาดจากการทำอุปกรณ์ปีนเขาที่ทำลายหน้าผามาก่อน และเมื่อเปลี่ยนแปลงตัวเองมาดูแลสิ่งแวดล้อม พวกเขาก็เจอกับยอดขายที่ลดลงเกินกว่าครึ่ง หรือในช่วงเศรษฐกิจถดถอย Paragonia ต้องกู้ยืมเงินจากคนรอบข้างมาทำธุรกิจ ปลดพนักงาน จนต้องทบทวนรากเหง้าดั้งเดิมของการทำธุรกิจไปพร้อมกับรักษาสิ่งแวดล้อม 

“แนวคิดแบบทุนนิยมคือการสร้างบริษัทให้เติบโตและมุ่งเน้นทำกำไรให้ได้มากที่สุด จากนั้นเมื่อขายกิจการออกไปแล้วค่อยผันตัวมาเป็นนักการกุศล แต่เราเชื่อว่าบริษัทมีความรับผิดชอบที่จะต้องทำสิ่งเหล่านี้ไปตลอดเส้นทาง เพื่อประโยชน์ของพนักงานและเพื่อประโยชน์ของโลกใบนี้” Yvon Chouinard ผู้ก่อตั้ง Patagonia ประกาศคำปฏิญาณ

เรื่องราวการสร้างแบรนด์ที่ไม่เป็นเส้นตรงนี้คือตัวอย่างที่ทำให้เราเห็นว่า การทำธุรกิจอย่างใส่ใจโลกไม่ใช่เรื่องง่าย แต่ก็ไม่ได้หมายความว่าเป็นไปไม่ได้ หากคนทำธุรกิจตั้งใจจริง Biztory ตอนนี้จึงอยากชวนทุกคนไปย้อนดูเส้นทางการเติบโตของ Patagonia พวกเขาทำธุรกิจยังไงไม่ให้เป็นเพียงนโยบาย CSR ประจำปี ไม่มุ่งมั่นเพียงแค่รักษ์โลกเพื่อลดหย่อนภาษี แต่ตั้งมั่นทำให้โลกอยู่ได้และธุรกิจมั่นคงด้วย

เชื่อเลยว่าต่อให้คุณไม่ใช่สายกิจกรรมเดินป่า แต่เมื่อได้รู้จักแนวคิดของ Patagonia แล้ว คุณจะต้องอยากมีสินค้าของแบรนด์เอาต์ดอร์นี้ไว้ครอบครองสักชิ้นอย่างแน่นอน 

ทำเรื่อง ‘เขา’ ให้เป็นเรื่องของ ‘เรา’

ก่อนจะมาเป็นแบรนด์เสื้อผ้า Patagonia เคยขายเครื่องมือสำหรับการปีนเขามาก่อน โดย อีวอง ชูนาร์ด หนุ่มน้อยที่หลงรักการปีนเขาเป็นชีวิตจิตใจได้ลองทำลิ่มปีนเขาด้วยตนเองจากการตีเหล็กเก่าๆ ที่หาได้ และในปี 1957 เขาก็เริ่มตระเวนขายสินค้าของตนให้กับมิตรสหายด้วยรถคันเล็ก

8 ปีต่อมา อีวองได้จับมือกับ Tom Frost เพื่อนรักนักปีนเขา พัฒนาสินค้าให้มีคุณภาพดีขึ้น ใช้งานง่ายขึ้น และเปิดธุรกิจอย่างจริงจังภายใต้ชื่อ Chouinard Equipment ที่ในปี 1970 ได้กลายเป็นร้านค้าอุปกรณ์ปีนเขาที่ใหญ่ที่สุดในสหรัฐอเมริกา

แต่พวกเขากลับพบว่าลิ่มปีนเขาของพวกเขาทำลายหน้าหิน 

ปัญหาดังกล่าวทำให้ Chouinard Equipment เริ่มตัดสินใจลดการผลิตและเปลี่ยนวิธีการผลิตเพื่อให้ลิ่มปีนเขาของพวกเขาไม่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมอย่างเคย แม้จุดเปลี่ยนนี้จะทำให้ยอดขายของบริษัทลดลงไปถึง 70% แต่ในเวลาต่อมา การเปลี่ยนแปลงนี้เองที่จุดประกายแคมเปญ ‘Clean Climbing’ ให้กับแบรนด์ เปลี่ยนให้แบรนด์หันมาทำธุรกิจที่ใส่ใจกับสิ่งแวดล้อมอย่างรอบด้านมากขึ้น และแน่นอน ผลตอบรับก็กลับมาดีขึ้นด้วยเช่นกัน

ในเวลาไล่เลี่ยกัน อีวองที่ได้ลองใส่เสื้อรักบี้ปีนเขาก็พบว่า เสื้อรักบี้นั้นมีผ้าหนาและมีคอเสื้อใหญ่ช่วยป้องกันคอจากเชือกปีนเขาที่อาจทำให้เป็นแผล อีวองจึงเริ่มนำเข้าเสื้อรักบี้มาขายในร้าน และต่อยอดไปสู่การตัดเย็บเสื้อเองโดยใช้วัสดุที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมและใช้แรงงานที่เป็นธรรม

จนในที่สุดเมื่อปี 1973 อีวองก็ตัดสินใจแยกแบรนด์เสื้อผ้าของเขาออกมาภายใต้ชื่อ Patagonia เพื่อต่อยอดไลน์สินค้าไม่ให้ปนกับอุปกรณ์ปีนเขา และเป็นการเพิ่มฐานลูกค้าที่อาจไม่ได้สนใจการปีนเขาแต่ชอบทำกิจกรรมกลางแจ้งซึ่งถือเป็นอีกหนึ่งตลาดใหญ่ที่น่าจับตามอง

คำว่า Patagonia มาจากชื่อสถานที่ที่อีวองรัก ซึ่งเขาเคยไปร่วมทริป Fun Hogs ในปี 1968 กับ Doug Tompkins ซึ่งก็คือผู้ก่อตั้งแบรนด์ North Face และบริษัทเสื้อผ้า Espritในทศวรรษ 1960 โดยอีวองก็มองว่าธุรกิจของทอมป์กินส์เป็นต้นแบบสำหรับเขา

แต่ก็ไม่ใช่เรื่องง่ายนักหรอกที่อยู่ๆ ‘ช่างตีเหล็ก’ ทำลิ่มปีนเขาจะมาเป็น ‘ช่างทอผ้า’ ผลิตเสื้อเอาต์ดอร์ด้วยตัวเอง วิกฤตแรกของ Patagonia คือ มีเสื้อรักบี้คุณภาพต่ำค้างอยู่ในโรงงานที่ฮ่องกง จนเกือบทำให้บริษัทล้มละลายเลยทีเดียว “เราได้เรียนรู้บทเรียนราคาแพงว่า การทำธุรกิจตีเหล็กกับการทำธุรกิจเสื้อผ้านั้นแตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง” อีวองกล่าว

แต่ระหว่างทางของความยากๆ นี้เอง ประจวบเหมาะกับที่ครอบครัว ทอม ฟรอสต์ ที่ได้ร่วมหุ้นกับเขามาก่อนหน้านี้ก็ตัดสินใจขายหุ้นไป ทำให้อีวองเป็นเจ้าของกิจการเพียงผู้เดียว เขาก็เลยตัดสินใจวางรากฐานอะไรต่างๆ ให้แบรนด์ได้ พร้อมกับเรียนรู้การเป็นช่างทอผ้าไปในตัว

หลักการคือ Patagonia ได้อาศัยนวัตกรรมการผลิตมาสู่แฟชั่นเสื้อผ้าเอาต์ดอร์ เช่น การผลิตผ้าฟลีซ (fleece) หรือที่แบรนด์เรียกว่า Synchilla วัสดุฉนวนกันความร้อนที่ไม่อมน้ำและซักทำความสะอาดได้ง่าย เสื้อแจ็กเก็ตผ้าฟลีซรุ่นแรกๆ ทำมาจากผ้าที่เดิมตั้งใจจะนำไปผลิตเป็นผ้าคลุมฝารองนั่งชักโครก พอเข้าสู่ทศวรรษที่ 1990 Patagonia ได้เปลี่ยนมาผลิตผ้าฟลีซจากขวดพลาสติกรีไซเคิล  

จะเห็นว่าแม้แต่การเลือกวัตถุดิบและขั้นตอนการผลิตก็ยังเชื่อมโยงกับสิ่งแวดล้อม ด้วยความชื่นชอบอยู่กับธรรมชาติมาตลอดจนเห็นทั้งการเปลี่ยนแปลงและการบุกรุกทำลาย อีวองจึงตระหนักถึงการผลิตสินค้าที่กระทบสิ่งแวดล้อมมากกว่าใคร การผลิตเสื้อผ้าภายใต้ Patagonia จึงมีหลักการสำคัญผ่าน 4 หัวใจหลักของการทำแบรนด์ นั่นคือ

หนึ่ง–ทำสินค้าให้ดีที่สุด เพราะสินค้าที่มีคุณภาพดีจะสามารถส่งต่อไปได้จากรุ่นสู่รุ่น และหากใช้ไม่ได้แล้วสินค้าเหล่านั้นยังสามารถนำไปรีไซเคิลเพื่อให้เกิดสินค้าใหม่ได้อีกด้วย

สอง–เปลี่ยนกระบวนการผลิตให้เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมมากที่สุดและดีที่สุดเท่าที่จะทำได้ เพราะปกติแล้วการย้อมสีเสื้อและกระบวนการผลิตนี่แหละคือตัวการของปัญหาสิ่งแวดล้อม 

สาม–ทำธุรกิจที่ปกป้องสิ่งแวดล้อม ยื่นมือช่วยเขาแก้ปัญหาให้ได้มากที่สุด

และสี่–ทำธุรกิจให้สนุกและไม่หยุดพัฒนา

สี่หลักนี้เองที่ทำให้ Patagonia ใส่ใจกับการผลิตในทุกขั้นตอน ตั้งแต่การเลือกวัสดุของเสื้อผ้า ซึ่งแทบจะเป็นแบรนด์แรกๆ ที่หันมาสนใจการใช้โพลีเอสเตอร์รีไซเคิล ฝ้ายออร์แกนิก และให้ความสำคัญกับการค้าที่เป็นธรรม โดยการเปลี่ยนแปลงนี้ทำให้แบรนด์ต้องเพิ่มค่าใช้จ่ายจากเดิมถึง 300%

รากของการยืนหยัดเพื่อความยั่งยืน

ไม่ว่าจะเชื่อหรือไม่ก็ตาม แต่อีวองในวัยล่วงเลยเข้า 70 กว่า วัยเกษียณที่ก็มีส่วนร่วมกับบริษัทที่ก่อตั้งมาบ้าง แต่ก็นับว่าน้อยเต็มที บางครั้งเขาย้ายไปใช้ชีวิตในบ้านกลางป่า ทำเบ็ดตกปลา ไปตกปลา เดินเล่น กลับมาตกปลาอีกรอบ ไม่ยอมใช้อีเมล มีโทรศัพท์ส่วนตัว แต่ไม่ได้ติดต่อกับใคร ทว่าสิ่งที่เขายังคงทำต่อไป คือคอยติดตามแถลงการณ์นโยบายสิ่งแวดล้อมจากนักการเมืองที่มาลงสมัครเป็นผู้นำระดับประเทศอยู่เสมอ

เมื่อช่วงปี 2014 หลังจากฮิลลารี คลินตัน ชิงตำแหน่งประธานาธิบดีกับโดนัลด์ ทรัมป์ (สมัยแรก) อีวองใช้ชีวิตในบ้านกลางป่า เปิดวิทยุฟังดีเบต เขามีความเห็นว่าทรัมป์เป็นผู้นำที่มีคุณสมบัติชั้นดีที่จะพาทุกคนไปสู่หายนะ (อย่างที่เรารู้ ทรัมป์ประกาศตั้งแต่ตอนนั้นแล้วว่า โลกร้อนไม่มีอยู่จริง) ส่วนคลินตันก็เพียงแค่โต้แย้งทรัมป์ว่า “โลกร้อนมีอยู่จริง และเราต้องตระหนักถึงปัญหา” แต่ไม่ได้พูดนโยบายอะไรของเดโมแครตมากนัก ยิ่งทำให้อีวองรู้สึกหัวเสีย “พูดแค่นี้เองน่ะเหรอ?” เขากล่าวตอบโต้กับวิทยุที่ส่งเสียงออกมา

อีวองเคยกล่าวว่า เขาน่าจะอยู่ในรายชื่อนักธุรกิจจอมป่วนในรัฐบาลโอบามาด้วย เพราะการเรียกร้องต่อนโยบายรักษาสิ่งแวดล้อม และด้วยรู้ตัวดีว่าพึ่งพาการจัดการกับภาครัฐได้ยาก เขาถึงได้กลายเป็นหนึ่งในนักอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมที่นำธุรกิจตัวเองออกมา ‘ลงมือทำ’ อะไรบางอย่างด้วยตัวเอง 

แนวคิดนี้ลงรากไปถึงระดับพนักงาน Patagonia ย้อนไปในปี 1974 พวกเขาเชื่อในพลังของการเปลี่ยนแปลงถึงขั้นที่พนักงานของบริษัทรวมตัวกันไปเข้าร่วมการประชุมสภาเมืองเพื่อหยุดการพัฒนาพื้นที่บริเวณแม่น้ำในเมือง Ventura ที่ตั้งของสำนักงานใหญ่ Patagonia เพราะรู้ดีว่าการพัฒนานี้จะส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศในบริเวณนั้น การต่อสู้ครั้งนี้เกิดขึ้นร่วมกับชาวบ้านที่มีอุดมการณ์เดียวกันและพวกเขาก็เรียกร้องได้สำเร็จ

พลังในครั้งนั้นทำให้ Patagonia ตั้งใจอย่างยิ่งที่จะใช้ทรัพยากรของตัวเองเพื่อสนับสนุนคนรากหญ้าให้ได้มากที่สุด ในปี 1986 แบรนด์ได้ตัดสินใจสร้างสิ่งที่เรียกว่า ‘ภาษีโลก’ (Earth Tax) บริจาคเงิน 10% จากกำไรของปีนั้นๆ ให้กับองค์กรไม่แสวงผลกำไรที่ทำงานด้านสิ่งแวดล้อม (ซึ่งตอนนั้นยังไม่มีข้อตกลงระหว่างประเทศจ่ายเงินชดเชยการปล่อยมลภาวะต่อโลกด้วยซ้ำ) และต่อมาได้เปลี่ยนมาเป็นการบริจาค 1% ของรายได้ไม่ว่าจะได้กำไรหรือไม่ทุกปีผ่านแคมเปญ ‘1% for the Planet’ เพื่อเป็นต้นแบบให้แบรนด์อื่นๆ เห็นว่าการช่วยเหลือสิ่งแวดล้อมไม่ใช่เรื่องไกลเกินเอื้อม จนถึงปัจจุบันแบรนด์ได้บริจาคเงินไปแล้วมากกว่า 140 ล้านดอลลาร์สหรัฐ

บางคนอาจจะมีคำถามว่า ทั้งมีต้นทุนผลิตสินค้าเพิ่มจากการเลือกวัตถุดิบที่ใส่ใจสิ่งแวดล้อม แถมยังบริจาคเงินจากยอดขายให้องค์กรการกุศลไปด้วย แล้วบริษัทยังอยู่ได้จริงๆ หรือ?

ต้องเล่าตามตรงว่า Patagonia ก็เหมือนบริษัททั่วไปที่เผชิญกับปัญหาเงินครั้งใหญ่ในช่วงเศรษฐกิจถดถอย 

ด้วยความที่บริษัทเติบโตอย่างรวดเร็วในช่วงปลายทศวรรษที่ 1980 ยอดขายพุ่งจาก 20 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เป็น 100 ล้านดอลลาร์สหรัฐ มีการขยายธุรกิจและพึ่งพาเงินกู้หมุนเวียนจำนวนมาก จนกระทั่งเข้าสู่ช่วงเศรษฐกิจถดถอยปี 1991 Patagonia ก็พบว่าบริษัทกำลังขยายกิจการเกินตัว ยอดขายลดลงอย่างน่าตกใจ พวกเขาตกอยู่ในสถานการณ์หมิ่นเหม่ต่อการล้มละลาย ธนาคารต่างปฏิเสธที่จะให้ความช่วยเหลือ ทั้งลดวงเงินสินเชื่อและเรียกคืนเงินกู้ฉุกเฉิน พวกเขาขาดสภาพคล่องอย่างหนัก ไม่มีเงินจ่ายพนักงานและซัพพลายเออร์จนถึงขั้นที่นักบัญชีของอีวองจะพาเขาไปพบกับตัวแทนกลุ่มมาเฟีย เสนอเงินกู้ให้โดยคิดอัตราดอกเบี้ย 18% 

“มันเป็นช่วงเวลาที่ยากลำบากครับ” อีวองให้สัมภาษณ์กับนิตยสาร The New Yorker “ผมตระหนักได้ว่าเรากำลังเติบโตไปเพียงเพื่อจะเติบโตเท่านั้น ซึ่งมันเป็นเรื่องไร้สาระสิ้นดี” ท้ายที่สุดครอบครัวอีวองตัดสินใจกู้ยืมเงินจากเพื่อนคนหนึ่งและจากชาวอาร์เจนตินาบางกลุ่มที่ต้องการนำเงินออกจากประเทศของตัวเอง และบริษัทจำเป็นต้องเลิกจ้างพนักงานถึง 20% ด้วย

การเจอเรื่องยากๆ ในวัยกลางคนของอีวองทำให้เขาไม่สบายใจกับการเป็นนักธุรกิจมากขึ้นเรื่อยๆ โดยเฉพาะการประนีประนอมกับนโยบายต่างๆ ที่หลีกเลี่ยงไม่ได้หลังจากบริษัทเคยประสบความสำเร็จด้วยยอดกำไรมหาศาล อีวองกลับมาทบทวนการทำธุรกิจอีกครั้ง

“ผมกำลังเผชิญกับสถานการณ์ที่ต้องเป็นเจ้าของบริษัทมูลค่าพันล้านดอลลาร์สหรัฐ ซึ่งมีพนักงานหลายพันคนคอยผลิตเสื้อผ้าที่ ‘ดูเหมือนชุดสำหรับกิจกรรมกลางแจ้ง’ ให้กับคนที่แค่ต้องการสร้างภาพลักษณ์เท่านั้น” เขากล่าวในการปราศรัยต่อพนักงานเมื่อต้นปี 1991 ระบุถึงความกังวลใจและปณิธานใหม่ของเขา ซึ่งต่อมาได้ถูกนำไปตีพิมพ์ในแค็ตตาล็อกของ Patagonia ในรูปแบบของแถลงการณ์ภายใต้หัวข้อ ‘หนึ่งร้อยปีข้างหน้า’ (The Next Hundred Years) โดยเน้นย้ำว่าบริษัทจะไม่ได้มุ่งมั่นถึงการเติบโตอย่างไร้ขีดจำกัด แต่จะยึดหลักการ ‘เติบโตอย่างค่อยเป็นค่อยไปและยั่งยืน’ 

แม้จะรู้แล้วว่าบริษัทต้องผ่านช่วงเวลาอันลำบากในช่วงเศรษฐกิจถดถอย แต่นั่นก็ไม่ได้ทำให้ Yvon เลือก ‘สิ่งที่ง่าย’ ต่อการทำธุรกิจ เขายังคงรักษารากเหง้าดั้งเดิมของแบรนด์ด้วยการทำ ‘สิ่งที่ถูกต้อง’ ต่อไป Patagonia ยังคงบริจาคเงินทุก 1 เปอร์เซ็นต์จากยอดขายให้องค์กรด้านสิ่งแวดล้อม ไม่ว่าปีนั้นจะได้กำไรหรือไม่ก็ตาม 

“แนวคิดแบบทุนนิยมคือการสร้างบริษัทให้เติบโตและมุ่งเน้นการทำกำไรให้ได้มากที่สุด จากนั้นเมื่อขายกิจการออกไปแล้วค่อยผันตัวมาเป็นนักการกุศล แต่เราเชื่อว่าบริษัทมีความรับผิดชอบที่จะต้องทำสิ่งเหล่านี้ไปตลอดเส้นทาง เพื่อประโยชน์ของพนักงานและเพื่อประโยชน์ของโลกใบนี้” Yvon กล่าว

นอกจากนี้แบรนด์ยังให้ความสำคัญไกลไปจนถึงปลายทางของเสื้อผ้าทุกตัว อย่างในปี 2012 Patagonia ก็ได้เปิดตัว ‘Worn Wear’ ซึ่งเป็นจุดรับซื้อเกียร์ปีนเขาเก่าของ Patagonia จากลูกค้าเพื่อนำไปต่อชีวิตใหม่ และบริการซ่อมเสื้อผ้าในร้าน Patagonia สาขาต่างๆ ทั่วโลก ชวนให้ลูกค้านำสินค้าที่ขาดมาซ่อมเพื่อเป็นการยืดอายุการใช้งาน ในบางโอกาส Worn Wear ยังจัดกิจกรรมแลกเปลี่ยนเสื้อผ้า และขายสินค้ามือสองเพื่อลดการผลิตใหม่และการบริโภคที่เกินจำเป็นด้วย

การตลาดแบบยิ่งห้ามเหมือนยิ่งยุ

ถึงจะจริงจังเรื่องสิ่งแวดล้อม แต่ขึ้นชื่อว่า ‘ทำธุรกิจ’ ก็ยังต้องทำการตลาด รักษาผลกำไร และผลิตสินค้ามาให้คนได้เลือกซื้ออยู่ดี ทว่า Patagonia ก็ยังหาจุดลงตัวของการขายสินค้าและการส่งต่อสิ่งแวดล้อมความยั่งยืนด้วยความสนุกได้อยู่ดี สะท้อนผ่านแคมเปญโฆษณาต่างๆ ของแบรนด์

โดยเฉพาะแคมเปญที่ถูกพูดถึงมากที่สุด คือ ‘Don’t Buy This Jacket’ โฆษณา Black Friday ในปี 2011 ที่ลงในนิตยสาร The New York Times

ลองนึกภาพตามว่า ช่วง Black Friday คือโอกาสทองของผู้บริโภคและคนทำธุรกิจที่จะสร้างยอดขายได้มหาศาล หน้าไทม์ไลน์ บิลบอร์ด หรือโฆษณารอบตัวเราเต็มไปด้วยข้อความเรียกร้องให้เราวิ่งเข้าห้างสรรพสินค้าหรือช็อปแบรนด์เพื่อซื้อสินค้าให้ได้เร็วและมากที่สุด แต่กลับมีแบรนด์เสื้อผ้าเอาต์ดอร์มาบอกว่า “อย่าซื้อเสื้อฉันนะ!” สวนกระแสบริโภคนิยมสุดๆ

‘Don’t Buy This Jacket’ โชว์ภาพของเสื้อแจ็กเก็ตฟลีซรุ่น R2 และข้อความยาวยืดว่าทำไมเราถึงไม่ควรซื้อแจ็กเก็ตของ Patagonia ทั้งปริมาณก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ที่ถูกปล่อย น้ำที่ถูกใช้ และพลังงานต่างๆ ที่เสียไป แถมยังย้ำให้คิดดีๆ อีกครั้งก่อนตัดสินใจซื้อ ส่วนหนึ่งของโฆษณายังเขียนไว้ด้วยว่า “…เพราะ Patagonia อยากทำธุรกิจไปอีกนาน และอยากให้โลกเป็นที่ที่น่าอยู่สำหรับเด็กๆ รุ่นหลัง เราจึงเลือกทำสิ่งที่ตรงกันข้ามกับธุรกิจอื่นๆ ในวันนี้ เราขอชวนให้คุณซื้อน้อยลง และคิดให้ดีก่อนจะจ่ายเงินซื้อแจ็กเก็ตตัวนี้ และสินค้าอื่นๆ”

หลังตีพิมพ์โฆษณานี้กลายเป็นที่พูดถึงไปทั่ว ซึ่งสิ่งที่น่าตกใจก็คือแทนที่ผู้คนจะหยุดการซื้อเสื้อตามความตั้งใจของแบรนด์ โฆษณาชิ้นนั้นกลับทำให้ยอดขายของ Patagonia พุ่งพรวดเหยียบสิบล้านดอลลาร์สหรัฐ และในปีต่อมาก็ยังเติบโตขึ้น สูงกว่าที่แบรนด์คาดการณ์ไว้เสียอีก

นี่ไม่ใช่เพราะผู้บริโภคกำลังท้าทายคำขอของแบรนด์ แต่นี่คือแรงสนับสนุนที่ส่งต่อไปยังสิ่งที่ Patagonia กำลังตั้งใจทำ เพราะท่ามกลางเทรนด์รักษ์โลกที่แบรนด์เสื้อผ้าพยายามบอกว่าตัวเองใส่ใจสิ่งแวดล้อม (ซึ่งบ่อยครั้งคือการฟอกเขียว) แต่ Patagonia พูดเรื่องนี้อย่างสม่ำเสมอและจริงใจถึงขั้นที่ขอให้ลูกค้าตัวเองเลิกซื้อเสื้อผ้า ยิ่งทำให้ผู้บริโภคไว้ใจว่าแบรนด์ลงมือทำในสิ่งที่พวกเขาเชื่อ และเงินทุกบาททุกสตางค์ที่เสียไปจะได้สินค้าที่รู้ที่มาที่ไปและเงินเหล่านั้นจะถูกนำไปต่อยอดจนกลายเป็นประโยชน์ต่อสิ่งแวดล้อม 

“ทุกอย่างที่เราทำขับเคลื่อนมากจากพันธกิจของเราที่อยากจะทำสินค้าให้มีคุณภาพมากที่สุด สร้างผลกระทบต่อโลกให้น้อยที่สุด เราอยากให้แบรนด์ของเราเป็นแรงบันดาลใจและเป็นส่วนหนึ่งในการหาทางออกให้กับปัญหาสิ่งแวดล้อม” Casey Sheahan ซีอีโอของ Patagonia ในขณะนั้นกล่าว

ธุรกิจที่มีโลกเป็นหุ้นส่วน

ถ้าทั้งหมดที่กล่าวมานี้ยังทำให้คุณคิดว่า Patagonia ยังจริงจังไม่พอ เราก็ขอบอกเลยว่า Patagonia ทำได้มากกว่านั้น

ในปี 2022 Yvon ได้ตัดสินใจเปลี่ยนโครงสร้างธุรกิจของเขาใหม่ทั้งหมด โดยแยกโครงสร้างออกเป็นสองส่วน คือ Patagonia Purpose Trust ที่ถือหุ้นให้สิทธิออกเสียงคิดเป็น 2 เปอร์เซ็นต์ของแบรนด์ โดยมีหน้าที่หลักคือการกำกับดูแลแบรนด์ ตัดสินใจเรื่องการบริหาร และคอยมองหาแนวทางเพื่อให้แบรนด์คงความเชื่อของตัวเองได้ตลอดไป

อีก 98 เปอร์เซ็นต์ซึ่งเป็นส่วนใหญ่ถูกยกให้เป็นของ Holdfast Collective ที่จะใช้เงินทั้งหมดในส่วนนี้หลังจัดการค่าใช้จ่ายด้านการผลิตแล้วเพื่อสนับสนุนงานด้านการปกป้องสิ่งแวดล้อมและความหลากหลายทางธรรมชาติ เพื่อสร้างการเติบโตในสังคมต่างๆ ให้ได้เร็วและมากที่สุด ซึ่งนี่จะดำเนินควบคู่ไปกับโครงการ ‘1% for the Planet’ ที่แบรนด์ทำอยู่ตลอดมา

การเปลี่ยนแปลงนี้ยังยึดไว้ด้วยอุดมการณ์เดิม เพราะแบรนด์ย้ำชัดว่าการเปลี่ยนมาใช้เงินสนับสนุนสิ่งแวดล้อมในรูปแบบใหม่ ไม่ได้หมายความว่าแบรนด์จะต้องผลิตสินค้าให้มากขึ้นเพื่อให้ขายได้ดีขึ้น ทุกๆ อย่างจะยังคงเดิม เหมือนความตั้งใจเมื่อ 50 กว่าปีที่แล้วที่ Patagonia เกิดขึ้น

จากวันนั้นจนถึงวันนี้ Patagonia ยังคงแสดงความจริงใจต่อทั้งผู้บริโภคและสิ่งแวดล้อม

ตั้งแต่ปี 2025 เป็นต้นมา เสื้อผ้าทั้งหมดของ Patagonia ไม่ใส่สารสังเคราะห์ PFAS ที่ใช้เพื่อเคลือบผิวผ้าให้กันน้ำ กันคราบ

90 เปอร์เซ็นต์ของสินค้า มาจากแรงงงานที่เป็นธรรมและได้รับการรับรอง

ขนเป็ดทั้งหมดที่ใช้ในเสื้อผ้าของ Patagonia สามารถสืบหาต้นตอได้ไปถึงฟาร์มที่ผลิต

สินค้ากว่า 99 เปอร์เซ็นต์ของแบรนด์มาจากวัสดุที่คัดสรรแล้วว่าเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมหรือวัสดุรีไซเคิล

นี่แหละที่ทำให้ Patagonia แตกต่าง

แล้วแบบนี้เราจะไม่อยากสนับสนุน Patagonia ได้อย่างไร

อ้างอิง

ลอรีอัล กรุ๊ปมอบทุนนักวิจัยสตรีไทย สานต่อโครงการเพื่อสตรีในงานวิทยาศาสตร์เป็นปีที่ 24

ปัจจุบันในโลกของงานวิจัยวิทยาศาสตร์มีคนทำงานที่เป็นหญิงเก่งอยู่มากมาย ทั้งเป็นเบื้องหลังและเบื้องหน้าในการขับเคลื่อนสิ่งใหม่เพื่อผลักดันโลกไปข้างหน้า

ด้วยเหตุนี้ แบรนด์ที่สนับสนุนผู้หญิงมาตลอดอย่าง ‘ลอรีอัล กรุ๊ป ในประเทศไทย’ จึงประกาศสนับสนุนบทบาทนักวิจัยสตรีในสายงานวิทยาศาสตร์อย่างต่อเนื่องเป็นปีที่ 24 ด้วยการมอบทุนวิจัยมูลค่า 250,000 บาท พร้อมโล่เกียรติคุณให้แก่นักวิจัยสตรี 4 ท่าน ในโครงการทุนวิจัย ลอรีอัล ประเทศไทย ‘เพื่อสตรีในงานวิทยาศาสตร์’ (For Women in Science) ประจำปี 2569 

ปีนี้นับเป็นปีแรกที่โครงการปรับเกณฑ์อายุผู้สมัครจากไม่เกิน 40 ปี เป็นไม่เกิน 45 ปี เพื่อขยายโอกาสให้นักวิจัยสตรีได้นำเสนองานวิจัยที่มีศักยภาพ ท่ามกลางผลงานวิจัยที่ส่งเข้าร่วมกว่า 89 ผลงาน โครงการมุ่งสนับสนุนบทบาทของนักวิจัยสตรี พร้อมส่งต่อแรงบันดาลใจให้ผู้หญิงรุ่นใหม่ในแวดวงวิทยาศาสตร์ ผู้มีส่วนสำคัญในการขับเคลื่อนวงการวิทยาศาสตร์ไทยทั้งด้านสิ่งแวดล้อม สุขภาพ และความยั่งยืน อันสอดคล้องกับวิสัยทัศน์ของลอรีอัลที่มุ่งสร้างความงามที่ขับเคลื่อนโลก ผ่านการสนับสนุนงานวิจัยและพัฒนาที่มีศักยภาพในการสร้างประโยชน์ต่อสังคมในอนาคต ควบคู่กับการสร้างความตระหนักรู้ถึงบทบาทและผลงานของนักวิจัยสตรีไทยให้เป็นที่รู้จักในวงกว้าง

แพทริค จีโร กรรมการผู้จัดการลอรีอัล ประเทศไทย พม่า ลาว และกัมพูชา กล่าวถึงการสนับสนุนครั้งนี้ว่า ลอรีอัล ประเทศไทย มุ่งมั่นสร้างโอกาสให้นักวิจัยสตรีได้พัฒนาศักยภาพ สร้างองค์ความรู้ใหม่ และผลักดันผลงานวิจัยที่ตอบโจทย์ความท้าทายของสังคมอย่างเป็นรูปธรรม โดยปีนี้โครงการได้รับความสนใจเพิ่มขึ้น สะท้อนจากจำนวนผลงานวิจัยที่ส่งเข้าร่วมมากกว่าปีที่ผ่านมา รวมถึงความหลากหลายของประเด็นวิจัยที่ครอบคลุมทั้งสุขภาพ การแพทย์ เทคโนโลยี และสิ่งแวดล้อม ซึ่งแสดงให้เห็นถึงศักยภาพของนักวิจัยสตรีไทยในการสร้างสรรค์นวัตกรรมที่เชื่อมโยงกับคุณภาพชีวิตของผู้คนและการพัฒนาประเทศ

สำหรับ 4 ผลงานที่ได้รับทุนในปีนี้ ไม่เพียงมีความโดดเด่นในเชิงวิชาการ แต่ยังมีศักยภาพในการนำองค์ความรู้ไปพัฒนาเป็นแนวทางแก้ปัญหาที่เกิดขึ้นจริง ตั้งแต่การยกระดับการรักษาโรคมะเร็งและเทคโนโลยีสุขภาพ ไปจนถึงการใช้วิทยาศาสตร์เพื่อเพิ่มมูลค่าทรัพยากรและสนับสนุนอนาคตที่ยั่งยืน 

“เราเชื่อว่าการสนับสนุนนักวิจัยสตรีอย่างต่อเนื่องจะช่วยสร้างระบบนิเวศทางวิทยาศาสตร์ที่เข้มแข็ง เปิดพื้นที่ให้มุมมองและความคิดที่หลากหลาย และสร้างแรงบันดาลใจให้ผู้หญิงรุ่นใหม่เห็นว่าวิทยาศาสตร์คือพื้นที่ที่สามารถเติบโต สร้างการเปลี่ยนแปลง และมีส่วนร่วมกำหนดอนาคตที่ดีขึ้นสำหรับทุกคนได้” แพทริคกล่าว

ทั้งนี้ โครงการทุนวิจัยลอรีอัลเพื่อสตรีในงานวิทยาศาสตร์ ริเริ่มขึ้นในปี 2541 โดยมูลนิธิลอรีอัล (Fondation L’Oréal) ภายและได้รับความร่วมมือจากยูเนสโก แต่ละปีสนับสนุนนักวิจัยสตรีรุ่นใหม่มากกว่า 250 ท่าน ผ่านโครงการระดับประเทศและระดับภูมิภาคทั่วโลก และมอบรางวัลเกียรติยศระดับนานาชาติแก่นักวิจัยสตรีระดับ Laureates แล้วมากกว่า 100 ท่าน โดยมี 7 รายที่ได้รับรางวัลโนเบล สำหรับประเทศไทย โครงการดำเนินงานอย่างต่อเนื่องเป็นปีที่ 24 และในปี 2569 นับเป็นปีแรกที่ขยายเกณฑ์อายุผู้สมัครเป็นไม่เกิน 45 ปี เพื่อเปิดโอกาสให้นักวิจัยสตรีในช่วงสำคัญของเส้นทางอาชีพสามารถเข้าถึงการสนับสนุนได้มากขึ้น โดยมอบทุนวิจัยทุนละ 250,000 บาท แก่นักวิจัยสตรีในสาขาวิทยาศาสตร์ชีวภาพและวิทยาศาสตร์กายภาพ

คริปโตถูกเจาะ ตู้เย็นถูกแฮ็ก สปายสาวกับบริษัทชิปขอต้อนรับสู่บททดสอบความปลอดภัยครั้งใหญ่ของธุรกิจเทคโนโลยี

สัปดาห์นี้จะมีข่าวไหนเป็นที่พูดถึงในวงกว้างได้เท่ากับความสัมพันธ์ลับของ Jensen Huang ซีอีโอ NVIDIA บริษัทชิปยักษ์ใหญ่ของสหรัฐฯ จนในที่สุดหวงได้ประกาศลงจากตำแหน่งสูงสุดในบริษัทที่ตัวเองสร้างมา

ประเด็นคือเรื่องนี้ไม่ใช่แค่เรื่องซุบซิบชู้สาวของเหล่าซีอีโอ หรือการตั้งคำถามถึงศีลธรรมการนอกใจภรรยา แต่ FBI เตือนว่าเขาอาจมีสัมพันธ์กับ ‘สปายจากจีน’ โดยไม่ทันระวังตัว ท่ามกลางการแข่งขันในอุตสาหกรรมชิปอันดุเดือด สหรัฐฯ พยายามสกัดกั้นไม่ให้จีนเข้าถึงชิปประมวลผลขั้นสูงและเครื่องจักรผลิตชิปเพื่อกั๊กความได้เปรียบด้าน AI และการทหาร ยิ่งกระแส AI มากขึ้น ตลาดชิปก็ยิ่งเติบโตอย่างรุนแรงทำให้บริษัทผู้ผลิตชิปหน่วยความจำและหน่วยประมวลผลตกเป็นเป้าหมายความปลอดภัยได้ง่าย

แต่ไม่แน่ใจว่านี่คือเหตุบังเอิญหรืออย่างไร ถึงทำให้วงการเทคโนโลยีเกิดภาวะถูกโจมตี แฮ็กระบบ ล้วงข้อมูลพร้อมๆ กันตั้งแต่เดือนตุลาคมที่ผ่านมา ไม่ว่าจะเป็นระบบทำความเย็นอาหารซูเปอร์มาร์เก็ตของยุโรปถูกโจมตีจากแฮ็กเกอร์ ทำให้ต้องทิ้งอาหารเน่าเสียจำนวนมาก บริษัทคริปโตยักษ์ใหญ่ของโลกถูกแฮ็กข้อมูล สูญเสียมูลค่าราว 2 แสนล้านบาท Apple ส่งแจ้งเตือนไปหาผู้ใช้งานกว่า 150 ประเทศทั่วโลกว่ากำลังตกเป็นเป้าหมายสปายแวร์

นี่ไม่ใช่แค่เหตุการณ์ชั่วครั้งชั่วคราวแน่ๆ ท่ามกลางพายุการแข่งขันด้านเทคโนโลยีที่เข้มข้นที่สุดในประวัติศาสตร์ Recap รอบนี้จึงชวนสำรวจ 5 ประเด็นที่กำลังกลายเป็นบททดสอบครั้งสำคัญของวงการเทคโนโลยี ในวันที่โลกพึ่งพาดิจิทัลแทบจะทุกอย่างในชีวิตประจำวัน แล้วความปลอดภัยทางไซเบอร์อยู่ตรงไหน? 

From the CEO affair to the Chipmaker’s Downfall
สัมพันธ์ลับเจนเซน หวง สู่ความปลอดภัยข้อมูลระดับชาติ  

ไม่ว่าจะเป็นสายเทคหรือไม่ หลายคนย่อมคุ้นชื่อ NVIDIA เพราะนี่คือบริษัทชิปยักษ์ใหญ่จากอเมริกา ก่อตั้งในเดือนเมษายนปี 1993 โดยเจนเซน หวง (Jensen Huang) วิศวกรชาวอเมริกันเชื้อสายไต้หวัน, คริส มาลาชอว์สกี (Chris Malachowsky) และเคอร์ติส พริเอม (Curtis Priem) โดยเริ่มต้นจากการพัฒนา GPU สำหรับวิดีโอเกม ก่อนขยายไปสู่ตลาดอื่นๆ จนกลายเป็นหนึ่งในบริษัทที่มีมูลค่าสูงที่สุดในโลก จากกระแสความต้องการชิป AI ที่พุ่งสูงขึ้นทั่วโลก

ประเด็นร้อนของ NVIDIA เริ่มจากรายงานของสื่อยักษ์ใหญ่อย่าง The New York Times และ Financial Times ที่เปิดเผยความสัมพันธ์ระหว่าง เจนเซน หวง และอลิซ หวง (Alice Huang) ที่แม้จะมีนามสกุลเหมือนกัน แต่ไม่ได้เป็นญาติกัน เธอคือนักธุรกิจหญิงชาวจีน ผู้เคยทำงานในบริษัท Megaspeed International บริษัทด้าน Cloud Computing และ Data Center ในสิงคโปร์ ซึ่งเป็นลูกค้าของ NVIDIA 

ทว่าประเด็นนั้นไปไกลกว่าเรื่องความสัมพันธ์ เพราะมีรายงานว่าฝ่ายข่าวกรองสหรัฐสงสัยว่า ฝ่ายหญิงอาจเกี่ยวข้องกับหน่วยข่าวกรองของจีน ที่พยายามเข้าถึงข้อมูลเจนเซน หวง เพื่อเป็นสะพานให้สหรัฐฯ ผ่อนปรนการส่งออกชิประดับสูง ซึ่งเกี่ยวข้องกับความมั่นคงทางเทคโนโลยีโดยตรง เนื่องจากสหรัฐฯ พยายามสกัดกั้นไม่ให้จีนเข้าถึงชิปประมวลผลขั้นสูงและเครื่องจักรผลิตชิป (เช่น เครื่อง EUV ของ ASML) จีนจึงทุ่มงบประมาณมหาศาลเร่งพัฒนาอุตสาหกรรมชิปในประเทศ เพื่อพึ่งพาตนเองให้ได้มากที่สุด โดยเฉพาะในตลาดรถยนต์ไฟฟ้า (EV) และเทคโนโลยีพื้นฐาน แต่นั่นก็ยังไม่เพียงพอต่อความต้องการและการเติบโตของตลาดชิปทั่วโลกที่มีมูลค่าถึง 23.87 ล้านล้านบาท

แม้ข้อกล่าวหาที่ว่าอลิซ หวง เป็นสปายจีนจะยังไม่มีการยืนยันข้อเท็จจริงที่ได้รับการพิสูจน์ในชั้นศาล และรัฐบาลจีนก็ปฏิเสธข้อกล่าวหา แต่เจนเซน หวง ก็ออกมายอมรับผ่านอีเมลที่ส่งให้พนักงานว่า เขานอกใจภรรยาและขอโทษ แม้จะไม่ได้ระบุชื่อบุคคลที่สามก็ตาม ดราม่านี้ส่งผลต่อความเชื่อมั่นของนักลงทุนทันที เพราะถัดมาไม่นาน สื่ออย่างรอยเตอร์รายงานว่า หุ้น NVIDIA ปรับตัวลงมากกว่า 4% ส่งผลให้มูลค่าตลาดหายไปราว 190,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ยังไม่นับข่าวล่าสุดที่มีการเปิดเผยว่า เจนเซน หวง อาจจะมี ‘หญิง’ คนที่ 3 อีกนอกจากอลิซ หวง 

ในตอนแรกบอร์ดบริหารของ NVIDIA ก็ระบุว่า ยังไม่มีเหตุผลที่จะเชื่อได้ว่าความมั่นคงของประเทศหรือความลับทางธุรกิจของ NVIDIA ถูกละเมิด แต่ก็มีกระแสข่าวว่าการพิจารณาปลดเจนเซนออกจากบริษัทก็เป็นเรื่องยาก เพราะเขาเป็นดั่งไอคอนของวงการชิปไปแล้วด้วย แต่สุดท้ายเจ้าตัวก็ได้ตัดสินใจประกาศลาออกจากตำแหน่งสูงสุดของบริษัทในที่สุด

สิ่งที่เกิดขึ้นจึงสะท้อนถึงการแข่งขันในตลาดเทคโนโลยีดุเดือด เชื่อมโยงไปถึงความเสี่ยงในยุทธศาสตร์ระดับประเทศ ความเปราะบางด้านภูมิรัฐศาสตร์ ยิ่งบริษัทยักษ์ใหญ่ที่เป็นผู้นำในตลาดที่แข่งขันสูง พึ่งพาผู้นำองค์กรเพียงคนเดียว ไม่มีการสร้างระบบป้องกันข้อมูลอย่างรัดกุม กลายเป็นการเปิดช่องโหว่ให้เกิดการโจมตีข้อมูลได้ง่าย ส่งผลกระทบต่อความเชื่อมั่นของนักลงทุนและเสถียรภาพของ NVIDIA โดยเฉพาะในภาวะที่บริษัทยังไม่มีแผนสำรองผู้สืบทอดตำแหน่งซีอีโออย่างเป็นทางการ

A Wake-up Call for Crypto Security
คริปโตของคุณปลอดภัยแค่ไหน? เมื่อ Binance โดนแฮ็กครั้งใหญ่ 

นี่คือเหตุการณ์โจมตีครั้งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์ นับตั้งแต่คริปโตได้รับการประดิษฐ์คิดค้นออกมา 

Binance แพลตฟอร์มคริปโตระดับโลกถูกกลุ่มแฮกเกอร์ระดับหัวกะทิจากเกาหลีเหนือที่ชื่อว่า TraderTraitor เจาะระบบและขโมยสินทรัพย์ออกจากกระเป๋าเงินดิจิทัลของ Binance ภายในเวลาเพียง 20 นาทีเท่านั้น จากนั้นจึงมีการโจมตีระลอกที่สองตามมาในอีกประมาณ 2 ชั่วโมงให้หลัง

ในตอนแรก Binance ระบุว่าแฮกเกอร์อาจเข้าถึงแล็ปท็อปของวิศวกรคนหนึ่งได้ แต่ในการอัพเดตข้อมูลล่าสุดทางบริษัทแจ้งว่าได้ตรวจพบจุดที่ถูกบุกรุกเพิ่มเติมแล้ว แต่ไม่ได้ให้รายละเอียดอื่นๆ เพิ่มเติม แต่โดยสรุปแล้วการแฮ็กครั้งนี้ทำให้สูญเสียมูลค่าราว 2 แสนล้านบาท Binance มีบทบาทสำคัญในอุตสาหกรรมคริปโต คำถามที่สำคัญคือ แพลตฟอร์มเงินแห่งอนาคตมีระบบป้องกันความปลอดภัยมากน้อยแค่ไหน? ซึ่งส่งผลกระทบต่อความเชื่อมั่นที่มีต่อคริปโตและแพลตฟอร์มการซื้อ-ขายอื่นๆ ด้วย

เพราะหลังจากเกิดข่าวนี้ ราคาของบิตคอยน์ก็ได้ปรับตัวลดลงหลายเปอร์เซ็นต์จนต่ำกว่าระดับ 80,000 ดอลลาร์สหรัฐ ถึงอย่างนั้นก็นับว่ายังไม่ได้ลดลงเท่ากับช่วงที่มีมูลค่าต่ำที่สุดที่ 59,000 ดอลลาร์สหรัฐ

หลังจากมีข่าวแฮ็กออกมา Binance ระบุว่าบริษัทได้เริ่มกู้คืนสินทรัพย์ที่ได้รับผลกระทบกลับมาได้บ้างแล้ว โดยร่วมมือกับพันธมิตรในอุตสาหกรรมเพื่อระงับการทำธุรกรรมของเงินทุน ป้องกันไม่ให้แฮ็กเกอร์นำสินทรัพย์เหล่านั้นไปขายต่อ โดย Tether แพลตฟอร์มคริปโตรายใหญ่ระบุว่าได้ระงับสินทรัพย์คริปโตมูลค่ากว่า 1.5 พันล้านดอลลาร์ไว้แล้ว และ Circle อีกหนึ่งบริษัทที่เกี่ยวข้อง ก็ระบุว่าได้ระงับสินทรัพย์มูลค่ากว่า 800 ล้านดอลลาร์สหรัฐเช่นกัน 

Cyber Threat in Thailand
Apple แจ้งเตือนสปายแวร์ในไทย

Apple ได้ส่งข้อความแจ้งเตือนการโจมตีทางไซเบอร์ใน 150 ประเทศ รวมถึงประเทศไทย หลังจากที่เจอกิจกรรมที่เข้าข่ายการโจมตีโดยสปายแวร์รับจ้าง และมุ่งโจมตีเฉพาะกลุ่ม 

ไชยชนก ชิดชอบ รมว.ดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (ดีอี) ได้หารือโดยให้ Apple เข้ามาชี้แจงการเตือนภัยดังกล่าว ระบุว่า การโจมตีนี้จะเป็นการควบคุมเครื่องโดยไม่ต้องให้ผู้ใช้งานไปเผลอกดคลิกอะไรเลย ซึ่งมีความซับซ้อนกว่าการโจมตีทั่วไป สปายแวร์นี้จึงมีมูลค่าต้นทุนสูง เลือกใช้เฉพาะเจาะจงได้ แต่มีการใช้งานระยะสั้น ทำให้ Apple ตรวจสอบป้องกันได้ยาก

โดยตอนนี้มีนักการเมืองไทยที่ออกมาเปิดเผยว่าได้รับการแจ้งเตือนดังกล่าวคือ ณัฐพงษ์ เรืองปัญญาวุฒิ สส.พรรคประชาชน และอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ หัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์ 

Apple แนะนำว่าผู้ที่ได้รับแจ้งเตือนต้องตรวจสอบบัญชีและอุปกรณ์ พร้อมเปิดใช้งานโหมดล็อกดาวน์ (Lockdown Mode) เพื่อเพิ่มความปลอดภัย  

Cold War on IoT
ตู้เย็นของซูเปอร์มาร์เก็ตในยุโรปโดนแฮ็กจนอาหารเน่า

พนักงานในซูเปอร์มาร์เก็ตทั่วยุโรปต่างต้องรีบเร่งขนของสดในตู้เย็นออกไปทิ้ง เมื่อจู่ๆ มาเปิดดูตู้ก็พบว่าอุณหภูมิของระบบความเย็นพุ่งสูงกว่าที่ตั้งค่าไว้ โดยหาสาเหตุไม่ได้ว่าเกิดขึ้นจากใคร แต่ที่แน่ๆ คือเกิดขึ้นพร้อมกันในซูเปอร์มาร์เก็ตกว่า 700 แห่งในฝรั่งเศส เช่น เครือ Carrefour, Intermarché, E.Leclerc, Super U, Monoprix จากนั้นลุกลามไปยังเบลเยียม ลักเซมเบิร์ก ไอร์แลนด์ สวีเดน ฟินแลนด์ เอสโตเนีย และเยอรมนี

เพราะระบบทำความเย็น ตู้เย็น ตู้แช่แข็งในร้านค้าปลีกแถบยุโรปเป็นระบบ IoT (Internet of Things) ควบคุมผ่านสัญญาณอินเทอร์เน็ตได้ เพื่อไม่ให้พนักงานต้องยุ่งยากในการเดินทางไปตรวจบ่อยๆ แต่กลับเป็นช่องโหว่ให้แฮกเกอร์เจาะระบบควบคุมความเย็นที่เชื่อมต่ออินเทอร์เน็ตเปิดโหมดละลายน้ำแข็งค้างไว้ บางแห่งอุณหภูมิพุ่งสูงถึง 50 องศาเซลเซียส จนต้องทิ้งสินค้าอาหารสดและอาหารแช่แข็งมูลค่ารวมหลายสิบล้านยูโร 

กรรมาธิการยุโรปด้านการเกษตรและอาหารบอกว่า นี่คือรูปแบบใหม่ในการโจมตีไซเบอร์เพื่อพุ่งเป้าไปที่ห่วงโซ่อาหาร และในอนาคตอาจจะไม่ได้มีผลกระทบเพียงแค่ตู้เย็น แต่ขยายไปยังระบบอื่นๆ ที่ส่งผลกระทบต่อวิถีชีวิตผู้คนด้วย

Cyberattack on Thai Airways
การบินไทยถูกแฮ็กข้อมูลผู้โดยสาร 60,000 รายการ

เรื่องนี้มาจากการที่จู่ๆ ก็มีคนเข้าระบบของบริษัท Amadeus IT Group ผู้ให้บริการระบบสำรองที่นั่งกับการบินไทย ทำให้เข้าถึงข้อมูลผู้โดยสารประมาณ 60,529 รายการ ทั้งชื่อผู้โดยสาร หมายเลขอ้างอิงการสำรองที่นั่ง หรือ PNR วันที่เดินทาง เส้นทางบิน และชั้นบัตรโดยสาร 

และอาจจะมีข้อมูลผู้โดยสารประมาณ 376 คนที่แฮ็กเกอร์เข้าถึงอีเมล หมายเลขโทรศัพท์ หนังสือเดินทาง สัญชาติ หมายเลขสมาชิกสะสมไมล์ หมายเลขเที่ยวบิน หมายเลขบัตรโดยสาร และหมายเลขที่นั่งได้

แต่หน้าบัตรเครดิตยังได้รับการคุ้มครองอยู่ การบินไทยชี้แจงว่ากำลังตรวจสอบรายละเอียด และจะมีการแจ้งผู้ได้รับผลกระทบรายบุคคล 

ส่วนบริษัท Amadeus IT Group ได้ออกมาบอกว่าลบบัญชีที่เข้าถึงข้อมูลนั้นไปแล้ว พร้อมเปลี่ยนรหัสผ่านระบบ และพิจารณาสร้างระบบความปลอดภัยให้มากขึ้น 

ที่มา

DKSH ฉลองก้าวสู่ปีที่ 120 ในไทย ด้วยแนวคิดเคียงข้างคนไทยทุกช่วงเวลา

การที่แบรนด์หนึ่งจะเดินทางมาถึงอายุ 100 ปีไม่ใช่เรื่องง่าย เพราะตัวเลขที่ยาวนานย่อมหมายถึงการไว้วางใจจากลูกค้า ซึ่งหนึ่งในแบรนด์ที่เดินทางมาถึงตัวเลขดังกล่าวได้ในประเทศไทยคือ ‘DKSH  บริษัทผู้ให้บริการด้านการขยายตลาดแบบครบวงจร (market expansion services) สัญชาติสวิตเซอร์แลนด์’ ที่ก่อตั้งมาตั้งแต่ปี 2449 และมีอายุครบรอบ 120 ปีในปีนี้ (2569)

การฉลองก้าวสู่ปีที่ 120 ของ DKSH ที่เพิ่งผ่านพ้นไปไม่นานถูกจัดขึ้นภายใต้แนวคิด ‘เคียงข้างคนไทยทุกช่วงเวลา’ (Enriching Every Moment) ซึ่งเติมเต็มทุกช่วงเวลาชีวิตของคนไทย ควบคู่กับการยกระดับประสิทธิภาพการดำเนินงานและสร้างการเติบโตอย่างยั่งยืนผ่าน 4 กลุ่มธุรกิจหลัก ได้แก่ สินค้าอุปโภคบริโภค ผลิตภัณฑ์เพื่อสุขภาพ วัตถุดิบอุตสาหกรรม และเทคโนโลยี

ตลอด 12 ทศวรรษที่ผ่านมา ประเทศไทยถือเป็นหนึ่งในตลาดที่ใหญ่ที่สุดของกลุ่ม DKSH ทั่วโลก โดยมีพนักงานและบุคลากรผู้เชี่ยวชาญเกือบ 7,000 คน ซึ่งดูแลและสนับสนุนแบรนด์คู่ค้าและซัพพลายเออร์กว่า 840 บริษัท ครอบคลุมจุดจำหน่ายกว่า 135,000 แห่งทั่วประเทศ นอกจากนี้ สิ่งที่สะท้อนความผูกพันระหว่าง DKSH และสังคมไทยมาอย่างยาวนาน คือการได้รับพระราชทานตราตั้งครุฑพ่าห์ จากพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อปี 2474 อันเป็นสัญลักษณ์แห่งความไว้วางใจ ความซื่อสัตย์ และความมั่นคงในการดำเนินธุรกิจ

ภรณี ดาลิลีโอ หัวหน้าคณะผู้บริหารและรองประธานฝ่ายการเงิน บริษัท ดีเคเอสเอช (ประเทศไทย) จำกัด กล่าวว่า ตลอด 120 ปีที่ผ่านมา DKSH ผูกพันและเป็นส่วนหนึ่งในชีวิตประจำวันของคนไทย ในฐานะพันธมิตรด้านการขยายตลาด บริษัทพร้อมส่งมอบบริการอย่างครบวงจรเพื่อสนับสนุนแบรนด์ในการเข้าสู่ตลาด ต่อยอดโอกาสทางธุรกิจ และสร้างการเติบโตอย่างยั่งยืน ครอบคลุมตั้งแต่การจัดหาวัตถุดิบ การวิเคราะห์ข้อมูลตลาดเชิงลึก ไปจนถึงงานขาย การบริหารหน้าร้าน โลจิสติกส์ ระบบคลังและการกระจายสินค้า ตลอดจนบริการหลังการขาย 

“ธุรกิจของเราจึงมีบทบาทอยู่ในทุกช่วงเวลาชีวิตของคนไทย ตั้งแต่อาหารการกิน ของใช้ในบ้าน การดูแลคนในครอบครัว ไปจนถึงยาที่ช่วยปกป้องและรักษาชีวิต สำหรับ DKSH การครบรอบ 120 ปี ไม่ได้เป็นเพียงแค่หมุดหมายทางประวัติศาสตร์ แต่ยังเป็นรากฐานสู่อนาคตที่ตอกย้ำการพัฒนาอย่างไม่หยุดยั้ง เพื่อส่งมอบคุณค่าแห่งความยั่งยืนและการเปลี่ยนแปลงเชิงบวกให้กับผู้คนและสังคมไทย” ภรณีกล่าว

และจากจุดเริ่มต้นที่มีพนักงานเพียง 6 คนเมื่อ 120 ปีก่อน สู่บุคลากรเกือบ 7,000 คนในปัจจุบัน การเติบโตอย่างมั่นคงดังกล่าวของ DKSH มีรากฐานสำคัญมาจากการให้ความสำคัญกับบุคลากร ความเป็นเลิศในการดำเนินงาน และความยั่งยืน ในฐานะองค์กรที่ยึดผู้คนเป็นศูนย์กลาง (people-first) และในฐานะนายจ้างสัญชาติสวิสชั้นนำของประเทศไทย DKSH มุ่งส่งเสริมความหลากหลาย ความเท่าเทียม และการมีส่วนร่วม (DE&I) โดยมีสัดส่วนผู้หญิงในตำแหน่งบริหารสูงถึง 47% ปัจจัยเหล่านี้ทำให้ DKSH ได้รับการรับรอง Great Place to Work® ต่อเนื่องเป็นปีที่ 3 พร้อมทั้งคว้ารางวัล Most Caring Company และ Best Companies to Work for in Asia จาก HR Asia Awards 2025 รวมถึงกวาดอีก 8 รางวัลจากเวที Employee Experience Awards

ในด้านสิ่งแวดล้อม DKSH มุ่งสู่เป้าหมาย Net-Zero ที่ปล่อยคาร์บอนสุทธิเป็นศูนย์ในกระบวนการดำเนินงาน ผ่านการใช้พลังงานหมุนเวียนตลอดห่วงโซ่อุปทาน โดยปัจจุบันสามารถลดการปล่อยคาร์บอนสุทธิเกือบ 3% ลดการใช้พลังงานลงราว 10% และเพิ่มการผลิตไฟฟ้าจากพลังงานแสงอาทิตย์ได้เกือบ 14% และอยู่ในระหว่างการติดตั้งโซลาร์รูฟท็อปขนาด 625 kWp เพิ่มเติมที่ศูนย์กระจายสินค้า SVDC พร้อมขยายฟลีตรถขนส่งไฟฟ้า และเริ่มนำบรรจุภัณฑ์รีไซเคิล 100% มาใช้ในกลุ่มผลิตภัณฑ์เพื่อสุขภาพ

นอกจากนี้ DKSH ยังตอกย้ำพันธกิจในการ ‘ยกระดับคุณภาพชีวิตของผู้คน’ (Enriching People’s Lives) ด้วยการสนับสนุนชุมชนอย่างต่อเนื่อง โดยร่วมกับมูลนิธิบ้านเด็ก มอบเงินทุนและสิ่งของจำเป็นกว่า 16 ล้านบาท เพื่อสนับสนุนการศึกษาและสุขอนามัยแก่เด็กและครอบครัวกลุ่มเปราะบางในแคมป์ก่อสร้าง รวมถึงจัดกิจกรรมประจำปี “Patient Purpose Day” เพื่อส่งเสริมการดูแลรักษาที่ยึดผู้ป่วยเป็นศูนย์กลาง สร้างความตระหนักรู้ด้านสุขภาพ และเพิ่มโอกาสการเข้าถึงบริการสาธารณสุขแก่ชุมชนที่ขาดโอกาส โครงการเหล่านี้ล้วนสะท้อนถึงพันธกิจอันแน่วแน่ของ DKSH ที่มีต่อผู้คนและสังคมไทย ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญในการดำเนินงานตลอด 120 ปีที่ผ่านมา

ทั้งหมดนี้จึงเป็นเหตุผลที่ทำให้ DKSH เดินทางก้าวสู่ปีที่ 120 อย่างมั่นคงและยั่งยืน