Capital City

เมืองอุตสาหกรรมกับ love-hate ของนายจ้างและสหภาพแรงงาน

หลังยุคปฏิวัติอุตสาหกรรมในศตวรรษที่ 18-19 ได้เกิดเมืองรูปแบบใหม่ขึ้นเพื่อสอดรับการผลิตทางเศรษฐกิจของสังคมที่เปลี่ยนไป ในชื่อ ‘เมืองอุตสาหกรรม (Industrial Town)’ ที่ออกแบบขึ้นเพื่อตอบโจทย์การผลิตสินค้าและบริการที่เติบโตขึ้นอย่างรวดเร็วในโลกยุคใหม่

เมืองรูปแบบใหม่นี้ ได้สร้างบทบาทระหว่าง ‘นายจ้าง’ ผู้ถือครองทุนของเมือง กับ ‘ลูกจ้าง’ พลเมืองผู้ใช้แรงงานขึ้น ทว่าจากชั่วโมงการทำงานที่ไม่เป็นธรรม และสภาพความเป็นอยู่ที่แออัด ได้หลอมรวมความเดือดร้อนให้กลายเป็นพลังต่อรอง นำไปสู่การเกิด ‘สหภาพแรงงาน’ เพื่อเรียกร้องสวัสดิการและคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น เป็นรากฐานสำคัญให้กับการเคลื่อนไหวเพื่อความเป็นธรรมต่างๆ ในเวลาต่อมา หลายครั้งเสียงของพวกเขาทรงพลังพอจะเปลี่ยนแปลงสังคมได้ แต่ในทางกลับกันก็มักถูกมองว่าเป็นปัญหาในสายตาผู้มีอำนาจ ซึ่งการเคลื่อนไหวเหล่านี้มักเป็นตัวแปรสำคัญทางเศรษฐกิจของเมืองมาโดยตลอด

เมืองอุตสาหกรรมเกิดขึ้นมาได้ยังไง ทำไมในหลายๆ เมืองสหภาพแรงงานถึงเข้มแข็งและมีอำนาจต่อรองกับนายจ้าง ‘รศ. ดร.พนิต ภู่จินดา’ ภาควิชาการวางแผนภาคและเมือง คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และหัวหน้าศูนย์สร้างเสริมสุขภาวะเมือง (Healthy Space Forum) พร้อมเล่าให้ฟังแล้วในพ็อดแคสต์ Capital City EP.78